دبیرستان ملاصدرا تایباد

                              

 

   
 

 

 

            

                                  

 

نام‌های عجیب و غریب در تهران/ از سماور خانم تا چرت آقا+جدول

بطری، ویلا، سماور، شناور، چرت، نخواسته، هکتار، خرکچی، حقیر، فلفلی و زیغ، بخشی‌ از نام‌ و نام‌خانوادگی‌هایی عجیب و غریب است که در چند ماه گذشته در استان تهران تغییر کرده است.

• 
  

به گزارش ، بر اساس ماده 997 قانون مدنی هر فردی باید دارای نام خانوادگی باشد و بر اساس تبصره ذیل ماده 41 قانون ثبت احوال نام خانوادگی فرزند همان نام خانوادگی پدر است. هر فردی در جمهوری اسلامی ایران می‌تواند در صورت نامناسب بودن نام و نام‌خانوادگی پس از رسیدن به سن 18 سال برای یک بار درخواست تغییر دهد.

براساس گزارش‌های اداره کل ثبت احوال استان تهران، نام‌های خانوادگی نامناسب که تاکنون در استان تهران تغییر کرده‌اند شامل پالانی، بیچاره، گدا، خنجری برار عزیزی، فلاح ناگزیر لنگرودی و ... بوده است.

در صورتی که نام‌های خانوادگی از واژه‌های خارجی باشد مانند علی‌اف، چارلتن و جانسون می‌توانند نسبت به تغییر نام خانوادگی اقدام کنند.

بر اساس بند 14 قانون ثبت احوال کشور افراد می‌توانند نسبت به حذف پیشوند یا پسوند نیز اقدام کنند.

لیست نام‌های خانوادگی نامناسب و قابل تغییر در استان تهران به این شرح است:

ردیف	نام و نام خانوادگی قبلی	نام خانوادگی جدید
1	حسین‌زاده روزگذران خوش قلب	حسین‌زاده
2	ترمه بافت ساکن شیراز	ترمه بافت
3	قصابزاده چرندایی	اهرامی منش
4	شکرالله‌نژاد دراز کلاء	شاکری‌فرد
5	خرکچی	غریبی امجد
6	حقیر	طاهانیا
7	فلفلی	فرهنگ اصیل
8	زیغ	یزدانی گهر
9	سبزی خشک	راد عارف
10	زاید	زاهدی‌نژاد
11	عرب خابوری تلک ‌آبادی	امیدی‌ آزاد
12	مزدور اول	شریفی فاضل
13	گرد علی قرکهریزی	مدیحی
14	گرگوندی	یاری منش
15	ذباح	رادینی
16	ترش دولت‌آبادی	رضوی آذر
17	جمعه	راد کریمی
18	آج	محرابی مقدم
19	حمامی	کیانی سمیع
20	حاج قدیر علی حداد	حدادی‌پور

براساس اعلام اداره کل ثبت احوال استان تهران، برخی نام‌هایی که در استان تهران طی ماه‌های اخیر تغییر پیدا کرده‌اند شامل آغامادر، ابجی، اخرت، بخاره، بطری، بسته، تماشا، ترکه، چرت، چرمی، حرف ناز، خیال، دده، سبیله، سماور، شناور، طوطی، قصر، قنداب، گلدان، مسکو، مریخ، مخصوص، نتیجه، نخواسته، ویلا، هکتار، هزار تومانی بوده است.

15 نام فراوانی که در استان تهران در 6 ماهه گذشته انتخاب شده است نیز شامل:

امیرعلی، محمدطاها، امیرحسین، علی، ابوالفضل، امیرعباس، امیرمحمد، محمدمهدی، محمدحسین، پارسا، ایلیا، محمدرضا، امیرمهدی، حسین و ماهان برای پسران و فاطمه، زهرا، نازنین‌زهرا، ریحانه، النا، رها،هستی، سارینا، باران، ستایش، یسنا، بهار، ثنا، آوا و زینب برای دختران بوده است.

این سایت به تمام سوالات دینی به صورت مناظره پاسخ داده حتما ببنید

http://www.monazere.ir/?action=BookIndex

سال تحصیلی جدید مبارک

به نام خدا

اغاز سال تحصیلی جدید بر همگان مبارک.

هنگامی که روز قیامت شود، خداوند تمام انسان ها را جمع می کند و چون ترازوی اعمال نهاده شد و خون شهیدان را با مرکب قلم عالمان و معلمان بسنجند، ارزشمرکب آنان بر خون شهیدان فزونی خواهد داشت
حضرت امام جعفر صادق (ع)

حزب الله

خدایا

.....

خدایاااااااااااا دلی که دادی گاهی غمگین است گاهی شاد ...

 

خدایاااااااااااا دلی که دادی گاهی بیخیال است و گاهی پر استرس ...

 

خدایاااااااااااا دلی که دادی گاهی با توست و گاهی بی تو ...

 

خدایاااااااااااا دلی که دادی گاهی میگیرد و گاهی تنگ می شود ...

 

خدایاااااااااااا دلی که دادی لحظه ای آرامش ندارد ...

 

خودت تنها خودت مراقب دلی که دادی باش .

 

رمضان

خدایا کمک کن چترِ گناه را در بارانِ رحمتِ رمضان و غیر رمضانت بسته نگه داریم ...

                               آری ؛ چترها را باید بست ، زیر باران باید رفت ...

-

و افسوس ، از ماه باران چند صباحی بیش نمانده است ...

قدر باقی مانده اش را بدانیم                                        

شعر زیبا امام زمان (عج) و ماه رمضان

شعر زیبا امام زمان (عج) و ماه رمضان

عمرم به سر رسید نشد یارتان شوم

آقا نشد که لایق دیدارتان شوم

غفلت بساط کرد سر راه طفل دل
وایَم نشد که راهیِ بازارتان شوم

اصل اگر به عَرضه حسن تو می شدم
چیزی نداشتم که خریدارتان شوم

باری ز دوش حضرتتان بر نداشتم
شرمنده ام که تا به کجا بارتان شوم

ای حیدر زمانه غریبت گذاشتیم
در روز غم ولی نشد عمارتان شوم

با آنکه سر شکسته و سر خورده مانده ام
اذنم بده فدایی و سردارتان شوم

ماه خدا رسید و دلم آرزو نمود
مهمان کنار سفره افطارتان شوم

در روز انتقام شهیدان کربلا
آقا اجازه هست ز انصارتان شوم

در بین روزه و عطش و اشک و شور و شین
یک ذکر مستجاب بگویم فقط حسین

پیشاپیش ماه رمضان مبارک

پیشاپیش فرارسیدن ماه مبارک رمضان را به شما دوستان عزیز تبریک عرض می   کنم دوستان این شبها دستهای ما دخیل دل پاکتان...مارا نیز دراین ماه عزیز نه به 

بهای لیاقت بلکه به رسم آشنایی،دعا کنید...

دختری با چشمان خونین +عکس

به گزارش گروه خواندنی های باشگاه خبرنگاران، گریه راهی برای آرام شدن احساسات و پاک شدن چشمان است. آبی که به عنوان اشک از چشم ها خارج می شود شامل چندین ماده مختلف است که باعث میشود چربی چشم تامین شود. اشک در همه انسان ها به یک صورت است اما گاهی موارد عجیبی در میان آن دیده می شود.

"یاریتزا اولیوا" یک دختر اهل شیلی است که دچار کابوس بدی شده است به این دلیل که از چند هفته پیش به جای اشک از چشمانش خون خارج می شود و تا به حال پزشکان نتوانسه اند دلیل این مورد را دریافت کنند.

این دختر 20 ساله دو هفته پیش در حالی که در یک مراسم عزاداری شرکت کرده بود متوجه شد به جای اشک از چشمانش خون خارج می شود. او در همان موقع به بیمارستان منتقل شد ولی پزشکان نتوانستند جلوی خونریزی را بگیرند یا علت آن را تشخیص دهند.

او میگوید زمانی که خون از چشمانش جاری می شود سوزش بسیار زیادی را حس میکند و پزشکان تنها قطره هایی دادند که سوزش چشم او را کم کند. این مشکل تا به حال در چند نفر دیده شده است که البته هر کدام دلایل خاص خود را داشته اند.

.........

برنامه امتحانات

                                                               به نام خدا

                               برای دریافت برنامه به ادامه مطلب مراجعه کنید

                                  

ادامه نوشته

ماگماتیسم

ادامه نوشته

ماگماتیسم

ادامه نوشته

نمک دریا!

آشنایی با خواص نمک دریایی

تغذیه > توصیه‌ها و آداب- همشهری آنلاین - شهره فرجی:
شاید شما هم تا به حال از مزایای نمک دریایی مطالبی شنیده باشید.

بسیاری از افراد با شنیدن برخی مزایایی نمک دریایی نسبت به نمک معمولی تمایل پیدا کرده‌اند از این نمک بیش از پیش در تهیه غذاهایشان استفاده کنند با این امید که به ارتقای سلامتی‌اشان کمک کنند.

برخی مزایای نمک دریایی نسبت به نمک معمولی عبارتند از:

• نمک معمولی از درون معادن یا دریاها استخراج می‌شود و سپس با انجام فرآیندهای صنعتی، ناخالصی‌های آن گرفته می‌شود در حالی که، نمک دریایی از تبخیر آب دریا حاصل می‌شود.

• نمک دریایی نسبت به نمک معمولی دارای مواد معدنی بیشتری بوده از این رو سالمتر از نمک معمولی است.

• تنوع استفاده از نمک معمولی بیشتر از نمک دریایی است.

• نمک دریایی در خود دارای مواد معدنی طبیعی است در حالی که به نمک معمولی ید و دیگر مواد افزودنی شیمیایی مانند یلیکوآلومینات سدیم، فسفات کلسیم، کربنات منیزیم اضافه می‌شود.

• نمک دریایی، به خاطر خواص مفید بیشتر آن نسبت به نمک معمولی، برخلاف قیمت بالایی که دارد تعداد خریداران آن هر روز بیشتر می‌شود.

• نمک دریایی نسبت به نمک معمولی، طعم بهتری دارد.

• بسیاری، نمک دریایی را نمک زنده و نمک معمولی را نمک مرده تلقی می‌کنند.

لازم به ذکر است از نمک دریایی نیز باید به اندازه نمک معمولی، ‌یعنی به مقدار 4 - 3 گرم در روز استفاده کنید، ‌زیرا زیاده‌روی در مصرف این نمک نیز بیماری‌های قلبی و سکته را به همراه خواهد داشت و طول عمر فرد را پایین خواهد آورد.[جایگزین‌های نمک طعام برای پیشگیری از بیماری قلبی]

جالب است بدانید مطالعات نشان داده‌است که استفاده از رژیم‌های غذایی که نمک فراوانی در آن‌ها وجود دارد احتمال پوکی استخوان را به مراتب افزایش می‌دهد.

بنابراین استفاده از نمک دریایی در حجم نامتعارف به افرادی که دارای فشارخون بالا هستند و نیز زنان باردار توصیه نمی‌شود.

اب سخت

.

سختی آب به آهکی‌شدن می‌انجامد.

آب سخت آبی است که حاوی نمک‌های معدنی از قبیل ترکیبات کربنات‌های هیدروژنی، کلسیم، منیزیم و غیره‌است.^[۱]

سختی آب بر دو نوع است: دائمی و موقت.^[۲]

سختی بطور عمده بر اساس دو فلز کلسیم و منیزیم سنجیده می‌شود. بطور کلی عوامل سختی کاتیون‌ها می‌باشند مانند آلومینیوم، آهن، منگنز و روی در سختی آب شرکت می‌کنند ولی کلسیم و منیزیم به مقدار زیاد وجود دارد و کاتیون‌های دیگر یا وجود ندارند یا به مقدار خیلی کم هستند. سختی کل (TH) مجمع مقدار کلسیم (Ca) و منیزیم (Mg) می‌باشد. سختی دائم یا سختی غیرکربناتی (Noncarbonated Hardness) شامل سختی بدون نمک‌های بی کربناتی (مانند کلرور، سولفات و غیره) می‌باشد. سختی موقت یا سختی کربناتی (carbonated Hardness) شامل بی کربنات کلسیم و منیزیم است و از تفاوت سختی کل (TH) و سختی دائم بدست می‌آید.^[۳]

۱

تغییرات سختی آب

میزان شدت سختی آب، به بستر جریان آب در سطح و زیر زمین بستگی دارد. آبهای نواحی آهکی سختی زیادتری تا آبهای نواحی گرانیتی و یا شنی دارند. سختی آب در طول زمان نیز تغییر پذیر است. معمولاً سختی آبها در فصل باران کم و در فصل خشکی زیاد می‌شود. و بعضی مواقع هم در فصول پر باران و مرطوب مثل غارها ایجاد شود.^[۱]

فواید آب سخت

معمولاً شکستگی استخوانهای آنهایی که آب سخت می‌آشامند زودتر بهبود می‌یابد.^[۴]

مضرات آب سخت

با وجود فواید آب سخت، سختی بیش از حد آب نیز مضراتی دارد.یکی از این مضرات این است که نوشیدن بیش از حد آب سخت موجب رسوب در افراد سنگ ساز می شود و همچنین موجب بیماری های گوارشی بالخصوص سنگ کلیه است.بنابراین بیشتر توصیه می شود از آب سبک برای شرب استفاده کرد و منیزیم و کلسیم مورد نیاز بدن را از غذاها و یا سبزیجات و میوه جات تهیه نمود. آب سخت موجب از دست دادن طعم و مزه نوشیدنی‌ها می‌شود. دیر پخته شدن و سفتی حبوبات با آب سخت از دیگر عوارض آن است. به علاوه، آب سخت به جداره دیگهای بخار آسیب زده باعث خوردگی و ایجاد قشر آهکی بر روی جداره دیگ‌ها و تأسیسات مرتبط می‌شود. خوب کف نکردن صابون و موجب افزایش مصرف صابون از دیگر اثرات سختی آب است.

رفع سختی آب

در تجارت مواد شیمیایی گوناگونی برای رفع سختی آب به فروش می‌رسد که دارای کربنات سدیم هستند. این مواد را قبل از ورود آب در دیگها سختی آنرا می‌گیرند و یا در دیگ بر اثر افزودن این مواد آهک و گچ را رسوب می‌دهند و دیگر این رسوب محکم به جدار دیگ نمی‌چسبد و به اصطلاح آن را نرم می‌کنند. به طوری که می‌توان آنرا به آسانی پاک نمود.^[۲] بهترین روش برای رفع سختی آب استفاده از یک میدان مغناطیسی است. که با مغناطیسی کردن آب از چسبیدن رسوبات به محل عبور آب جلوگیری می‌شود.^{[نیازمند منبع]}

درجه سختی آب

درجه سختی آب از روی مقدار کلسیم و منیزیم موجود در آن تعیین می‌شود. درجه‌بندی شدت میزان سختی آب، استاندارد مشخص ندارد و در نقاط مختلف دنیا متفاوت است. در آلمان اگر آبی ده میلی گرم CaO در یک لیتر داشته باشد می‌گویند درجه سختی آب یک است. در فرانسه اگر آبی در یک لیتر ده میلی گرم کربنات کلسیم یا همسنگ آن کربنات منیزیم داشته باشد می‌گویند که یک درجه سختی دارد. در انگلستان اگر آبی ده میلی گرم کربنات کلسیم و یا همسنگ آن کربنات منیزیم در ۰٫۷ لیتر داشته باشد یک درجه سختی دارد.

برای تعیین سریع سختی آب در آلمان، از قرصهای آماده شده برای این کار استفاده می‌شود. در یک لوله آزمایش مخصوص و مدرج آب مورد آزمایش را تا خط نشان لوله پر می‌نمایند و به‌وسیله معرفی که همراه بسته قرصهاست رنگ این آب را قرمز می‌کنند و آگاه آنقدر از این قرصها در آن می‌اندازند تا رنگ آب سبز گردد. شماره قرصهای ریخته شده در لوله آزمایش برابر درجه سختی آب می‌باشد. دقت این روش تا نیم درجه‌است. ^[۲] پس سختی آب یه منظور اضافه شدن قابل توجهی از مقادیر mg.fe.ca است.

اندازه گیری

سختی آب با اندازه‌گیری‌های صنعتی و آزمایشگاهی تعیین می‌شود. سختی آب، که هر دو یون‌های Ca+2 و Mg+2 را شامل می‌شود، بر حسب میلی‌گرم بر لیتر mg/L یا در یک میلیون ppm بیان می‌شود.

شهرهای با سختی آب بالا در کشور ایران

بسیاری از شهرهای کویری ایران که خاک قلیایی (خاکی مملو از فلزات قلیایی خاکی)دارند، از جمله شهرهای قم، زاهدان، گرمسار و سمنان هستند که میزان سختی آب در آنها بالاست، به طوری که در استان‌های سیستان و سمنان، سالانه چندین بار باید پوشالهای کولر را به علت اینکه مقدار فراوانی املاح روی آن رسوب کرده‌است تعویض کرد.^[۲]

راه حل سختی زدایی آب شرب

یکی از روش‌های سختی‌زدایی، استفاده از سامانه‌های تصفیه آب خانگی است که با قیمت ناچیزی می‌توان آن را تهیه کرد. روش کار آن موئینگی معکوس است و خروجی آب این دستگاه‌ها در حد آب آشامیدنی استاندارد می‌باشد.

بلور شناسی(روش پودری)

روش پودری

برای مطالعه بلور شناسی توسط اشعه ایکس روشهای استاندارد دیگری هم وجود دارند که در این میان روش پودر از همه رایجتر است. در روش پودر بجای تک بعدی از نمونه‌ای استفاده می‌شود که بصورت بلورهای کوچکی به ابعاد 1µm یا کمتر خرده شده است. در این روش باریکه تک فام از پرتوهای ایکس به نمونه تابیده می‌شود. و در این حال برای هر خانواده خاصی از صفحات تعداد زیادی بلورک با سمتگیری مناسب پیدا می‌شوند که بازتاب براگ فرودی است. اما تند چتری که هر تکه از پارچه آن با دسته چتر زاویه‌ای یکسان می‌سازند. باریکه‌های بازتابیده روی مخروطی قرار می‌گیرند که گشودگی آن دو برابر گشودگی مخروط قبلی است. زیرا باریکه بازتابیده نسبت به باریکه اولیه زاویه 2Ө می‌سازد و این در حالی است که زاویه بین صفحه و باریکی اولیه برابر Ө است.

اگر فیلم عکاسی را در راه باریکه خروجی قرار دهیم، از تلاقی مخروط اخیر با صفحه عکاسی یک دایره بدست می‌آید: فیلم عکاسی را معمولا به شکل نوار باریک دایره‌ای در می‌آوردند و آنرا روی صفحه‌ای که شامل باریکه خروجی است قرار می‌دهیم. فیلم را سوراخ می‌کنند تا باریکه بتواند به نمونه برسد. از تلاقی مخروطهای بازتابشی مربوط به صفحه‌های مختلف بلور فیلم نقش پراشی خطی بدست می‌آید.

بلور شناسی به روش پراش الکترون

در آغاز دهه 1990 روشهای جدیدی پیدا شدند که مشاهده مستقیم سطحهای بلورین را امکان می‌سازند. درک تغییرات ریخت شناسی که هنگام رویاندن بلور برای کاربردهای الکترونیک روی می‌دهند. با استفاده از پراش الکترون بجای پرتو ایکس و تحت زاویه‌ای کم از سطح بلورها حاصل شده است. با استفاده از میکروسکوپ تونلی روبشی برای نخستین بار ، امکان مشاهده مستقیم ساختار شبکه‌ای بلورها از طریق مشاهده اتم منفرد فراهم

بلور شناسی

نگاه اجمالی

بلور شناسی ، علم مطالعه بلورهاست. با ارائه روشی برای توضیح چگونگی تعیین خواص فیزیکی ماده از روی سطح آن ، یعنی اصل تقارن بلور شناسی بصورت علمی مستقل در آمد. در دهه 1880 ، فیزیکدانان شواهد کافی گرد آورده بودند که پدیده‌های مختلفی از قبیل در شکستگی ، انبساط گرمایی ، وقف الکتریسیته و پیزو الکتریسیته را باید با استفاده از شکل بلور توضیح داد. برای مطالعه بلورها روشهای مختلفی وجود دارد که از مهمترین آنها بلور شناسی توسط اشعه ایکس و روشهای پراش الکترون.

سیر تحولی و رشد

مطالعه بلورها به دوران یونانیها و رومیها و مطالعات کوارتزهای گوناگون ، توسط ننوفراستو و پلینیو ، باز می‌گردد. در سده هفدهم نخستین تلاشها برای توصیف نظم ساختاری بلورها به عمل آمد. رابرت هوک اظهار داشت که مشکل کوارتز را با فرض این که کوارتز از آرایش تناوبی کره‌هایی تشکیل شده باشد، می‌توان توضیح داد. کریستیان هویگنس به منظور توصیف پدیده دو شکستی نور ، فرض کرد که کلسیت از آرایش تناوبی بیضیهای دوار تشکیل شده است. در سال 1784 ، ژنه ژوست هادی این فرض را مطح کرد که در بلورها مولکولها در گروههایی به شکل متوازی السطوح قرار گرفته‌اند. در آرایش فضایی این گروهها می‌تواند شکل بلوری ماکروسکوپیکی مشاهده شده را توضیح دهد.

در سال 1827 اوگوست کوشی معادله مربوط به کشسانی را بدست آورد و با این مطالعات و با استفاده از بیست و یک پارامتر توانست شرح دهد، چگونه جسم جامد تحت اثر کنش خارجی معلوم کرنش می‌کند. او به مطالعات خود ادامه داد و دریافت که برای توصیف بلورها با توجه به طبیعت شبکه‌ای‌ آنها به پارامترهای کمتری نیاز است. پنج سال بعد توانست ارنست نویمن این نتیجه‌ها را برابر مطالعه برهمکنش میان نورد ماده بر اساس مکانیک بکار برد. او فرض کرد که نور از ذرات خردی درست شده است. دانشجوی وی والدر سار فوگست که بعدها استاد دانشگاه کوتینگتون شد، نخستین کسی بود که تمام اطلاعات و دستاوردهای مربوط به ارتباط میان خواص فیزیکی و ساختار بلورها را در تناوبی گرد آورد.

بلورشناسی نوین

در سال 1912 ، بلورشناسی نوین متولد یافت. در آن سال ماکس و گروهش تصویری از پراش پرتوهای ایکس توسط بلور 3ns بدست آوردند. این آزمایشها سرشت موجی پرتوهای ایکس را ، که ویلهم کنراد رونتگن در اواخر سده نوزدهم کشف کرده بود و همچنین آرایش تناوبی خوشه‌های اتمها را در دوران بلور به اثبات رساند. ویلیام لارش براک و پدرش ، ویلیام هنری براگ در همین زمینه به پژوهش پرداختند و معادله مشهور زیر را بدست آوردند:

2sinӨ = nλ

که در آن d فاضله میان صفحه‌ای خانواده معینی از صفحه‌های بلوری ، n که مرتبه بازتاب نامیده می شود، عدد طبیعی λ طول موج ایکس مورد استفاده و Ө زاویه فرود و زاویه بازتاب باریکه است. این معادله می‌گوید که کدام زاویه برای بازتاب با طول موج و خانواده صفحه‌های خاص مناسب است، بازتابهایی که از لحاظ هندسی مجازند در طبیعت یافت می‌شوند.

بلور شناسی با پرتو ایکس

اگر نمونه‌ای از تک بلور را با استفاده از پرتوهای سفید ایکس ، پرتوهایی که نه یک طول موج ، بلکه گستره‌ای از طول موجها را در بردارد مورد مطالعه قرار دهیم. نقش خون لاوه بدست می‌آید تحت این شرایط در معادله 2dsinӨ = nλ می‌تواند مقادیری زیاد داشته باشد. اما Ө زاویه‌ای میان پرتو فرودی و صفحه ، برای یک خانواده صفحات خاص مقداری ثابت است. معمولا طول موجی مانند λ وجود دارد که در معادله براگ صدق می‌کنند و بازتاب رخ می‌دهد.

اگر نمونه‌ای را با فیلم عکاسی یا آشکارسازی جدید دیگری احاطه کنیم. در نقاط مختلف روی فیلم لکه‌هایی بدست می آوردیم که به پرتوهای بازتابیده از خانواده‌های مختلف صفحات بلور مربوط می‌شوند. با پردازش این داده‌ها به طریق ریاضی به آنچه نقش پراشی را بوجود می‌آورد می‌توان پی برد. در نتیجه ، ساختار میکروسکوپی بلور را معین می‌کند، یعنی می‌توان فهمید شبکه بلوری این ساختار چگونه است و چه اتمهایی در تلاقی شبکه‌ای قرار دارند.

ابشار انجل

آبشار آنجل (به اسپانیایی: Salto Ángel)‏ طولانی‌ترین آبشار دنیا به ارتفاع ۹۷۹ متر است که در میان جنگل‌های دورافتاده پارک ملی کانایما در ایالت بولیوار در جنوب شرقی کشور ونزوئلا جای دارد.

چون این آبشار در جنگل‌های انبوه قرار دارد، تا دهه ۱۹۳۰ که دولت ونزوئلا به جستجو با هواپیما نپرداخته بود ناشناخته باقی مانده بود.

نام این آبشار برگرفته شده از نام جیمز آنجل، کاوشگر آمریکایی است که هواپیمای خود را نزدیک این آبشار بعد از شناسایی در سال ۱۹۳۵ میلادی فرود آورد.h

ابشار ویکتوریا

‏۲۴″ ۵۱′ ۲۵°شرقی ‏۲۸″ ۵۵′ ۱۷°جنوبیمختصات: ‏۲۴″ ۵۱′ ۲۵°شرقی ‏۲۸″ ۵۵′ ۱۷°جنوبی (نقشه)

برای دیگر کاربردها، ویکتوریا (ابهام‌زدایی) را ببینید.

آبشار ویکتوریا
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور	زامبیا و  زیمباوه
نوع	طبیعی
معیار ثبت	vii, viii
شمارهٔ ثبت	۵۰۹

آبشار ویکتوریا آبشاری است طبیعی در جنوب قاره آفریقا که بر روی رودخانه زامبزی و بر روی خط مرزی زامبیا و زیمبابوه قرار گرفته است.

آبشار ویکتوریا با ارتفاع ۱۰۸ متر (۳۶۰ پا)، بلندترین آبشار جهان شناخته می‌شود. همچنین عرض دو سوی آبشار ویکتوریا به ۱۷۰۰ متر (۵۵۷۷ پا) می‌رسد.^[۱]

دیوید لیوینگستن، کاشف مشهور اسکاتلندی در سال ۱۸۵۵ میلادی، اولین کاشف غربی بود که آبشار ویکتوریا را پیدا کرد و آن را به افتخار ملکه ویکتوریا، آبشار ویکتوریا نامید. این آبشار در زبان بومیان منطقه «موسی اوآ تونیا» خوانده می‌شود که به معنی «مه خروشان» است.

10 نکته در مورد اب

در مطلب قبل حقایق بسیار جالبی را در خصوص آب و كاهش وزن مرور كرده‌ایم كه خلاصه آن چنین است:

- بدن بدون آب درست عمل نمی ‌كند و به طور مؤثر به سوخت و سوز چربی‌ها نمی ‌پردازد.

- کمبود آب در بدن در اثر مصرف كمتر از نیاز آن، خود را به صورت اضافه وزن ظاهری نشان خواهد داد.

- برای رهایی از آب‌های زاید و مزاحم بین سلولی باید آب بیشتری بنوشید.

- جهت كاهش وزن، نوشیدن آب ضروری است، ولی چقدر آب كافی است؟

به طور متوسط هر انسانی به نوشیدن هشت لیوان آب در شبانه روز احتیاج دارد، این یعنی حدود دو لیتر آب آشامیدنی، با این حال،‌ افرادی كه اضافه وزن دارند به ازای هر 5/12 كیلو اضافه وزن احتیاج به نوشیدن یك لیوان آب اضافی دارند. اگر شما ورزش می‌ كنید، یا یك روز گرم و خشك تابستان را بیشتر زیر نور خورشید پشت سر می ‌گذارید میزان مصرف آب نیز باید به تناسب افزایش یابد.

آب نوشیدنی شما بهتر است، خنك باشد چون آب خنك بهتر جذب سیستم می‌ شود تا آب گرم و شاید به همین دلیل است كه همه ما نوشیدن آب خنك را ترجیح می ‌دهیم. همچنین شواهدی وجود دارد كه اثبات می ‌كند، نوشیدن آب خنك در واقع به سوخت و سوز كالری‌ها هم كمك می‌ كند.

 وقتی بدن میزان مورد نیاز آبی را كه برای عملكردش در سطح مطلوب لازم است دریافت كند، تمام مایعات تداوم بخش حیات در آن به غلظت مطلوب و متوازن می‌ رسند. زمانی كه این اتفاق بیفتد شما به قله موفقیت زیستی دست یافته‌اید. این به این معنی است که: فعالیت غده اندوكرین بهبود پیدا می ‌كند. بازدارندگی دفع مایعات بین سلولی متوقف می‌ شود، چون دیگر آب ذخیره شده‌ای در بدن وجود ندارد.

چربی بیشتر به عنوان سوخت مورد نیاز بدن مصرف می ‌شود، چون كبد برای متابولیسم چربی‌های ذخیره شده كاملا آزاد است.

شما تشنگی طبیعی را بار دیگر تجربه می ‌كنید.

تقریباً در تمام طول شب تشنگی به سراغ تان نمی‌ آید.

چنانچه شما نوشیدن آب كافی را متوقف كنید، مایعات بدنتان مجدداً از حالت تعادل مطلوب خارج می ‌شود، و شما ممكن است، بازدارندگی دفع مایعات را دوباره تجربه كنید و باز شروع به چاق شدن كنید، و احساس تشنگی طبیعی خود را از دست بدهید. برای درمان این عوارض لازم است مجدداً سعی كنید قله موفقیت زیستی را فتح كنید.

بیست نكته‌ برای حصول اطمینان از نوشیدن هشت لیوان آب در هر روز

گاهی نوشیدن 8 لیوان آب در هر روز برایمان به چالشی واقعی تبدیل می‌ شود. در اینجا بیست نكته در اختیارتان قرار می‌ دهیم كه رسیدن شما به آن هدف متعالی زیستی را آسان‌تر كند! بسیاری از متخصصین زیبایی می‌ گویند: نوشیدن آب مورد نیاز بدنتان ارزان‌ترین ‌و سریع‌ترین راه خوش تیپ‌تر شدن است! این گفته باید انگیزه كافی برای ما جهت نوشیدن آب ایجاد نماید!

1. با یكی از همكارانتان شرط ببندید كه كدام یك از شما در یك روز كاری می ‌تواند آب بیشتری بنوشد.

2. در هر مقطعی از روز كه تغییر فعالیت می ‌دهید، یك لیوان بزرگ آب خنك نوش جان كنید. مثلا در شروع روز درست پس از برخواستن از خواب، درست پیش از ترك منزل برای رفتن به محل كار، وقتی در اداره پشت میز كارتان نشستید و غیره.

3. كار را برای خودتان ساده كنید: همیشه یك شیشه پلاستیكی پر از آب پاكیزه و خنك روی میزتان داشته باشید و در طول روز همیشه به سراغ آن بروید.

4. وقتی آب میوه می‌ خورید (آب سیب، آب انگور، آب پرتقال) نصف لیوانتان را با آب خالص پُر كنید.

5. وقتی خیلی هوس خوردن غذاهای غیر مغذی كردید، بلافاصله پس از صرف آن یك لیوان آب بنوشید!

6. در ساعات اداری رأس هر ساعت یك لیوان آب بنوشید. با پایان ساعت اداری شما آب مورد نیاز روزانه بدنتان را تأمین كرده‌اید.

7. به جای چای یا قهوه یك لیوان آب گرم با یك قاشق عسل حل شده در آن نوش جان كنید.

8. مادام كه سر كار هستید یك لیوان بزرگ پر از یخ در دسترس داشته باشید و همواره آن را از آب خوری اداره پر كنید. كلمه كلیدی "نوشیدن با نی" است چون در آن صورت هر بار مقدار بیشتری آب می ‌نوشید و در مجموع بهتر آب بدنتان را تأمین می ‌كنید.

9. تكه‌های كوچك لیمو ترش، پرتقال و دیگر مركبات را در فریزر منجمد كنید و از آنها به جای تكه‌های یخ استفاده كنید. آب خنك شده با آنها نشاط آورتر است و ضمناً قدری میوه مصرف كرده‌اید.

10. پس از هر بار توالت رفتن، برای تنظیم بهتر سیستم گوارشی تان یك لیوان آب بنوشید.

11. پیش از نوشیدن نوشیدنی‌های گازدار، سه یا چهار لیوان آب خالص گوارا استفاده كنید. خواهید دید دیگر یا میلی به صرف نوشیدنی گازدار نخواهید داشت، و یا با نوشیدن نصف قوطی، از مصرف بقیه آن‌ صرف نظر خواهید كرد.

12. دو برابر میزان مصرف چربی‌ها آب بنوشید. مثلا من هنگام خوردن غذایی كه 10 گرم چربی دارد 20 اونس آب می‌ نوشم.

13. با هر وعده غذا دو لیوان پر آب بنوشید، یكی قبل و یكی بعد از غذا، همچنین پیش از هر خوراكی وسط روز، یا عصر، یك لیوان آب بنوشید تا میل به پُرخوری بین وعده‌های اصلی غذا پیدا نكنید.

14. همیشه یك بطری قابل پر كردن مجدد همراه داشته باشید و در اوقات بیكاری در صف بانك هنگامی كه در اتوبوس یا مترو هستید، و...آب بنوشید.

15. یك لیوان زیبای لب طلائی تهیه كنید و از شیر آب آن را پر كنید و با لذت بنوشید.

16. بلافاصله پس از آرایش كردن دو لیوان آب بنوشید.

17. یك شیشه دو لیتری آب با خود به اداره ببرید و سعی كنید پیش از پایان كار آن را تمام كنید. اگر نتوانستید این كار را بكنید، در ترافیك در راه منزل آن را بنوشید. این درست مثل شركت در یك مسابقه است.

18. همیشه در هنگام تماشای تلویزیون، شستشوی رخت‌ها،‌ شام پختن ‌و غیره یك بطری بزرگ آب در دسترس داشته باشید.

19. به برنامه محافظت از پوست خود نوشیدن دو لیوان آب را بیفزایید. لیوان آب را بنوشید، پوست را تمیز كنید، آن را مرطوب نمایید و غیره،‌ و بعد دوباره آب بنوشید.

20. آبتان را از یك پیمانه مدرج شیشه‌ای پیركس بنوشید. این راه خوبی است برای اندازه‌گیری میزان آب مصرفی تان در روز.

تخلخل خاک

خاك ايده آل :

خاكي است كه داراي 50% موادجامد و 25% هوا و 25 % رطوبت يا آب باشد.

درفرمولها M_a جرم هواي خاك        M_w جرم آب خاك        M_s جرم قسمت جامد     M_t جرم كل اجزاء

است معمولا به جاي جرم خاك وزن خاك را بكار ميبريم كه حاصل ضرب جرم و شتاب است .

حجم كل خاك نيزاز رابطه V_t = V_a + V_w + V_s  بدست مي آيد و حجم خلل و فرج خاك از رابطه V_f = V_w + V_s  بدست مي آيد .

  تخلخل خاك

تخلخل يعني فضاي خالي بين ذرات جامدخاك كه به وسيله هوا ، گازها وآب اشغال ميشوند. ميزان تخلخل عمدتا نتيجه ساختارخاك است. ساختارخاك نيزتحت تاثيرعواملي چون بافت، ثبات ساختار، عمليات زراعي و عوامل و شرايط محيطي است . پس تخلخل خاكها به طور مستقيم ازساختارخاك وبه طورغيرمستقيم ازتمام اين عوامل ناشي مي شود. ميزان كل تخلخل ونسبت ريزي ودرشتي فضاي خالب بين ذرات خاك، درآبياري مزرعه ورشدگياه بسيار موثر است. آب درهنگام آبياري بخش بيشتر خلل فرج خاك را اشغال مي كند. درخلل فرج ريزتربراثرنيروي موئينه اي يا نيروي لوله هاي موئين آب نگه داشته ميشودوبه مصرف ريشه گياهان ميرسد، درحالي كه درخلل وفرج درشت ترآب تحت تاثيرنيروي گرانش به اعماق زمين ميرود وهواجاي آن راميگيرد. ريشه گياه براي رشد مناسب به آب و هوانيازدارد پس تخلخل كل خاك ونحوه تقسيم خلل وفرج بين ذرات ريزودرشت درتغذيه وتنفس گياه بسيار بااهميت است .

تخلخل خاكهاي زراعي بين 35 تا 55% متغيراست. تخلخل كمتروبيشترازاين دوحد بندرت درخاكهاي زراعي مشاهده ميشود ( تخلخل كمتراز 35% مشكلات زيادي به ويژه ازلحاظ تهويه، نفوذپذيري، ظرفيت نگهداري خاك وريشه دواني ايجادميكند. تخلخل بيش از60% به ندرت درخاكهاي زراعي ( خاكهاي هوموسي وتورب) مشاهده مي شود ) . تخلخل مطلوب تخلخلي است كه حدود50% باشدوبه نسبت مساوي بين خلل و فرج ريزو درشت تقسيم ميشوند .

اندازه گيري خلل و فرج كل

تخلخل كل خاك از رابطه  بدست مي آيد كه در آن P درصدكل خلل و فرج است و نسبت حجم فضاي خالي بين ذرات به حجم كل توده خاك ( دست نخورده و درحالت طبيعي ) را تشكيل ميدهد .       و R_s وزن مخصوص حقيقي خاك و برحسب  است. وزن مخصوص حقيقي عبارت است ازوزن خاك خشك شده دردماي 105درجه سانتيگراد به حجم ذرات تشكيل دهنده توده خاك .

A_s وزن مخصوص ظاهري خاك برحسب  است. وزن مخصوص ظاهري عبارت است از وزن توده خاك خشك شده دردماي 105درجه سانتيگراد به حجم كل توده خاك دست نخورده ودررطوبت گاورو.

وزن مخصوص حقيقي و ظاهري ازطريق اندازه گيري مستقيم بدست مي آيدكه دقيق تر است. درمواردي كه اين اندازه گيري امكان پذيرنباشدودقت زيادي نيزموردنظر نباشد، ميتوان ازجدولهايي استفاده نمودكه درآنهاوزن مخصوص ظاهري باتوجه به بافت خاك به طورتقريب داده شده است .

وزن مخصوص ظاهري خاكها برحسب بافت خاك 1.1 تا 1.8 متغيراست. وزن مخصوص ظاهري خاكهاي رسي ( خاكهاي سنگين ) كمتراز وزن مخصوص خاكهاي شني ( خاكهاي سبك ) است .

اگردرخاك موادآلي وجودنداشته باشد، وزن مخصوص حقيقي حدود2.6 است. درصورتي كهخاك داراي موادآلي باشد، وزن مخصوص حقيقي ازاين رابطه بدست مي آيد:  كه %x  درصد موادآلي ميباشد . اگردرخاك داراي بافت وساختار وشرايط متوسط، وزن مخصوص حقيقي 2.6 و وزن مخصوص ظاهري 1.4 فرض شود، تخلخل كل چنين محاسبه ميشود :

يعني اگر حجم كل خاك دست نخورده، به همان حالت كه درطبيعت و مزرعه وجود دارد100 فرض شود، 46 قسمت آن رافضاي خالي ( مجموع خلل وفرج ريزودرشت ) تشكيل ميدهد . براي روشن ترشدن موضوع ، خاك گلداني درنظرگرفته ميشودكه رطوبت آن به حد اشباع كامل برسد ( يعني آنقدر آب به گلدان افزوده شودكه آب درسطح گلدان ظاهرشود). در اين حالت اگرحجم كل خاك گلدان 100فرض شود ، حجم آبي كه مصرف شده است ( حجم آبي كه فشاي خالي بين ذرات راپركرده است) 46 خواهدبود.

   جدول(2) وزن مخصوص ظاهري وتخلخل خاكها ورابطه آنهابابافت خاك

كيفيت بافت حاك	بافت خاك	تخلخل كل (تقريب)	وزن مخصوص ظاهري ( تقريب)
بافت بسيارسبك	شني	38	1.65
بافت سبك	شني لومي رسي	43	1.5
بافت متوسط	ليموني شني رسي	47	1.4
بافت متوسط سنگين	رسي ليموني شني	49	1.35
بافت سنگين	رسي ليموني	51	1.3
بافت بسيارسنگين	رسي	53	1.25

تخلخل هرخاك معرف حجم خلل وفرج درخاك بوده ومقدارآن بين 0.3 تا 0.6 نوسان ميكند . درخاكهاي درشت بافت ، تخلخل كمترازخاكهايي با بافت ريزاست واندازه خلل وفرج درخاك اولي بيشتر است. درخاكهاي رسي ، مقدار تخلخل همواره درخال تغييراست زيراخاك مرتبا و به تناوب آماس و انقباض حاصل كرده ، خاكدانه تشكيل شده، انتشاريافته، متراكم گشته و ايجاددرزوترك مينمايد . تخلخل خاك نكته اي درباره توزيع وابعادخلل وفرج خاك آشكار نمي سازد. خلل و فرج خاك، درجذب آب وهواوانتقال آنها، گسترش ريشه ها ، هدايت حرارتي و قدرت ساختماني خاك اهميت فراواني داردواندازه گيري ان بطور مختلفي امكان پذيراست . مقدار تخلخل ازرابطه زيرمحاسبه ميشود :

 كه V_t حجم كل خاك     V_f حجم خلل و فرج    V_a حجم هوا    V_w حجم آب  و V_s حجم موادجامد خاك است .

يكي ديگر ازروابط محاسبه تخلخل خاك چنين است :  

  حفر چاهك مشاهده اي

وسايل مورد نياز:

آگر يا مته خاك : از انواع آگر جهت حفرچاهك ميتوان استفاده نمود، ليكن بهتراست باتوجه به شرايط خاص خاك از انواعي استفاده شود كه حداقل تراكم وپراكندگي را درديواره چاهك ايجادنمايد .

عمق چاهك بستگي به شرايط خاك دارد . ابتدا چاهكي به عمق 2 متر تا بالاي سطح ايستابي حفرنموده و لايه هاي مختلف خاك را با توجه به ضخامت لايه ها مشخص ويادداشت مينماييم.

ضمنا دقت بسياري ميبايست اعمال نمودكه چاهك داراي قطريكنواخت وبطورمستقيم حفرشود . دربسياري ازحالات خاك يكنواخت نبوده وشامل دو لايه يا بيشتر مي باشدكه نهايتا ضريب آبگذري آنان با يكديگرمتفاوت ميباشد كه دراينصورت لازم ميباشد چاهك و يا چاهكهايي دراعماق مختلف حفرنمائيم وقطرچاهك بين 8 الي 10  س م انتخاب نموده تا براساس آن بتوان آزمايشات مورد نظررا انجام داد .

تعيين بافت خاك درمزرعه

درمزرعه تركيب مكانيكي خاك با روش لمسي تخمين زده ميشودبه اين صورت كه خاك مرطوب را بين انگشتان لمس ميكنندوبافت خاك رامشخص ميكنند. اين روش معيارمشخصي است كه بالمس كردن انجام پذيراست واحتياج به تجربه ومهارت دارد وبا تكرارها ، نتايج را با نتيجه آزمايشگاهي مطابقت نموده وخيلي دقيقتربدست خواهدآمد. لمس خاك خشك ومرطوب فرق ميكند. يعني درحالت خشك ذرات رس دورهم جمع شده و ايجادذرات سخت ميكند كه شبيه Silt Sand  است .

اگردرصد ذرات ماسه بيشتر باشد آن خاك راماسه اي گويند واگردرصدذرات رس بيشتر باشد آن را رسي مي نامند . سيلت ازرس و ماسه تشكيل ميشود. لوم نيزخاكي است بابافت متوسط كه به مقدار  مناسبی ذرات رس ، سيلت وماسه دارد. دانه هاي ماسه رابا انگشت مي توان تميزدادوبا چشم غيرمسلح به آساني قابل رويت بوده، اما دانه هاي رس راكه مانندآردند بسختي مي توان با چشم غيرمسلح ديد. تك تك ذرات رس كه بيشترآنها كلوئيدي غيرآلي بوده متراكم وشكننده بوده وباعث سله بستن خاك مي شود .

درآزمايشگاه بافت وميزان كاتيونها وآنيونهابادقت اندازه گيري ميشوند .

اندازه قطرذرات برحسب ميلي متر :

شن -  سنگ ريزه    Gravel       1 تا 2میلیمتر

ماسه                     Sand         0.05میلیمتر

لاي (سيلت )           Silt              0.05 تا  0.002 میلیمتر

رس                     Clay            كمتراز  0.002 میلیمتر

بافت خاك : اندازه ذرات تشكيل دهنده خاك بافت آنرا تعيين مي كند .

تصاویری ازانواع کوارتز

کوارتز شفاف

آمتيست

کوارتزدودی

کوارتزشیری

سيترين

کوارتز بتا

کوارتز گلي

ماه

                                                          ماه

«نشانهٔ نجومی: ☾»، تنها قمر طبیعی سیارهٔ زمین و پنجمین قمر طبیعی بزرگ در منظومه خورشیدی در میان ۱۷۳ ماه موجود در این منظومه است. قطر کره ماه یک‌چهارم کره زمین است و هیچ سیاره دیگری در منظومه خورشیدی، نسبت به اندازهٔ خود ماهی به این بزرگی ندارد.

انسان‌ها از قدیم از کره ماه و چرخش منظم آن برای گاهشماری، به‌ویژه در کشاورزی، بهره می‌گرفتند، مسافران و دریانوردان نیز از نور و حضور ماه برای جهت‌یابی و ناوبری استفاده می‌کردند؛ ماه هم‌چنین در اسطوره‌های اقوام حضور زیادی دارد و در برخی فرهنگ‌ها حتی آن را به عنوان یک ایزد پرستش می‌کرده‌اند. گرانش (جاذبه) ماه باعث به‌وجود آمدن جزر و مد آب‌های کره زمین می‌شود و گرانش کره ماه هم‌چنین باعث باثبات ماندن محور گردش زمین به‌دور خود می‌شود که در صورت عدم وجود ماه، انحراف محوری زمین مرتبا تغییر می‌کرد و این امر باعث آشفته شدن آب و هوا و فصل‌ها در زمین می‌شد.

ماه و زمین به‌گونه‌ی هم‌زمان و حدود ۴.۵ میلیارد سال پیش شکل گرفتند. جرم ماه ۱/۸۱ام جرم زمین است. اینکه ماه دقیقا چگونه بوجود آمده هنوز معلوم نشده‌است. ممکن است همراه با زمین در اوایل شکل گیری سامانه خورشیدی شکل گرفته باشد، یا اینکه بعدها جذب میدان جاذبه شده و در مدار قرار گرفته‌است. نظریه‌ای که بیش از دیگر نظریه‌ها پذیرفته شده این است که ماه از برخورد یک سیارک به اندازه مریخ به زمین بوجود آمده‌است.

اثرات متقابل جاذبه‌های زمین و ماه بر همدیگر باعث افزایش مدت حرکت وضعی هر دو جسم شده‌است. برای نمونه، زمانی مدت حرکت وضعی زمین (طول شبانه روز) تنها ۱۰ ساعت بود، اما این زمان به ۲۴ ساعت کنونی افزایش یافته‌است. اگر این روند همچنان ادامه پیدا کند، طول ماهها به ۴۷ روز خواهد رسید. اما مقیاس زمانی این روند بسیار بلندتر از طول عمر خورشید بوده، بنابر این سامانه خورشیدی عمر کافی برای رسیدن به آن زمان را نخواهد داشت. قطر خورشید ۴۰۰ برابر قطر ماه و فاصله آن از زمین نیز ۴۰۰ برابر فاصله ماه از زمین است. این اتفاق باعث می‌شود تا هم ماه و هم خورشید به یک اندازه به نظر رسیده و در هنگام خورشیدگرفتگی همه‌ی سطح خورشید گرفته شود.

سراسرنمای فاصله ماه تا زمین

ماه نزدیکترین جرم آسمانی به زمین است و کره ماه در حدود سی‌برابر قطر زمین از زمین فاصله دارد. میانگین فاصله ماه تا زمین ۳۸۴٬۴۰۳ کیلومتر و قطر ماه ۳٬۴۷۶ کیلومتر است. به خاطر این نزدیکی فاصله، ماه در آسمان شب تقریباً به اندازهٔ خورشید دیده می‌شود و گاه با گذر از جلوی خورشید باعث خورشیدگرفتگی نیز می‌شود.

مَهتاب نوری است که از خورشید آمده و از سطح ماه رو به کره زمین بازتابانده شده. نور تقریباً در مدت ۱٫۳ ثانیه فاصله بین زمین تا ماه را طی می‌کند.

ویژگی های فیزیکی 

تصویر ماه از زمین

تصویری از ماه به صورت ناکامل و هلالی

بر خلاف زمین، ماه نه دارای آب است، نه هوا، نه زندگی و نه میدان مغناطیسی. نمی‌توان گفت که ماه کاملاً غیر فعال است، زیرا «ماه‌لرزه» را باید نشانه‌ای از وجود نوعی حرکت در درون آن دانست. قطعاً ماه در دوران گذشته، آتشفشانهایی داشته است؛ اما غالب حفره‌هایی را که در آن می‌بینیم، نتیجه اصابت سنگهای آسمانی در اولین روزهای شکلگیری آن است. بعضی از این حفره‌ها عظیم اند عمق حفره نیوتون ۸٬۰۰۰ متر است. هنگامی که سفینه فضایی شوروی به نام لونا ۳ از پشت ماه عکس گرفت، دانشمندان دیدند که روی پنهان ماه درست مانند روی آشکار آن نیست. در آنجا، تعداد حفره‌ها بسیار بیشتر بود؛ اما به طور کلی، از حفره‌های روی آشنای ماه کوچک‌تر بودند.

جو و خاک ماه

جو کره ماه نسبت به جو زمین بسیار رقیق و ناچیز است و به این خاطر صدا در جو ماه منتقل نمی‌شود و سطح ماه مکانی خاموش و بی‌صدا است. فقدان جو واقعی به این معنی است که در سطح ماه مولکول‌های هوا نیز وجود ندارند تا نور خورشید را بپراکنند و و با این کار در آسمان ماه ایجاد رنگ کنند؛ به این خاطر آسمان ماه همیشه سیاه است. نبود جو هم‌چنین باعث می‌شود که شهاب‌سنگ‌های کوچک و بزرگ که پیش از رسیدن به زمین در هوا می‌سوزند در آسمان ماه نسوزند و به آسانی به سطح ماه رسیده و با شدت به آن اصابت کنند.

خاک ماه تقریبا یک‌رنگ و در همه‌جا خاکستری‌رنگ است و با گرد و غباری پوشیده شده که اصطلاحا خاکه‌سنگ نامیده می‌شود. ماه در زمین خود صفحات زمین‌ساختی ندارد و از آن‌جا که در کره زمین کوه‌ها در نتیجه فشرده شدن این صفحات به هم پدید می‌آیند در ماه پدیده کوهزایی منشا زیرسطحی ندارد و تنها بر اثر برخورد شهاب‌ها است که ماه دارای پستی و بلندی‌هایی شده‌است.

دهانه‌ها و دریاوارها 

تابلویی از کره ماه و خورشید متعلق به قرن هفدهم میلادی.

بیش از ۳.۵ میلیارد سال پیش، سطح ماه به شدت توسط شهاب‌سنگ‌ها بمباران شد و گودال‌های زیادی به نام دهانه در سطح آن بوجود آمدند. وسعت بعضی از این دهانه‌های برخوردی به ۳۰۰ کیلومتر (۱۸۵ مایل) می‌رسد که توسط دیواره‌هایی از کوههای سنگی که بر اثر برخورد شهاب سنگها بوجود آمده‌اند، محصور شده‌اند. بعضی از گودالها، دیوارهای تراس دار یا حلقه‌های کوهستانی هم مرکز داشته و در اکثر آنها قله‌هایی نیز وجود دارند. دهانه‌هایی که رگه‌های بزرگ و درخشان توف نام دارند، بسیار تماشایی هستند. تعدادی از گودالهای بزرگ‌تر از گدازه آتشفشانی پر شده و دریاهایی در سطح ماه بوجود آورده‌اند.

سوی رو به زمین کره ماه (سوی نزدیک)، ظاهری بسیار متفاوت نسبت به سوی دور آن دارد. علت آن اینست که پهنه‌های زیادی از این سوی ماه بر اثر فعالیت‌های آتشفشانی با گدازه‌های تیره‌رنگ پوشیده شده‌اند و آبگیروارهای گوناگونی را بوجود آورده‌اند ولی سوی دور ماه همچنان به شکل قدیم یعنی آکنده از گودال باقی مانده‌است.

حرکات ماه 

انسان‌ها از قدیم از کره ماه و چرخش منظم آن برای گاهشماری، به‌ویژه در کشاورزی، بهره می‌گرفتند، مسافران و دریانوردان نیز از نور و حضور ماه برای جهت‌یابی و ناوبری استفاده می‌کردند؛ ماه هم‌چنین در اسطوره‌های اقوام حضور زیادی دارد و در برخی فرهنگ‌ها حتی آن را به عنوان یک ایزد پرستش می‌کرده‌اند. گرانش (جاذبه) ماه باعث به‌وجود آمدن جزر و مد آب‌های کره زمین می‌شود و گرانش کره ماه هم‌چنین باعث باثبات ماندن محور گردش زمین به‌دور خود می‌شود که در صورت عدم وجود ماه، انحراف محوری زمین مرتبا تغییر می‌کرد و این امر باعث آشفته شدن آب و هوا و فصل‌ها در زمین می‌شد.

چرا ماه به روی زمین سقوط نمی‌کند 

زمین با نیروی گرانش ماه را به سوی خود می‌کشد. اگر انسان ماه را که در حقیقت بی وقفه به دور سیاره ما می‌چرخد، از گردش باز می‌داشت، ماه فقط برای مدت کوتاهی ثابت می‌ایستاد، آنگاه با سرعتی فزاینده به سمت زمین می‌شتافت و در نهایت با آن برخورد می‌کرد. البته این عمل میسر نیست. ماه از همان زمانهای اولیه با سرعتی برابر ۳۶۵۹ کیلومتر در ساعت به دور زمین در حال گردش بوده‌است. در اثر این حرکت گردشی، یک نیروی گریز از مرکز به سمت خارج ایجاد می‌شود، که درست به اندازه نیروی گرانش زمین که به سمت داخل کشش دارد، است. این دو نیروی مخالف، اثر یکدیگر را بطور متقابل خنثی می‌کنند، به نحوی که ماه هموراه بر مدار خود باقی می‌ماند.

هلال و بدر چگونه تشکیل می‌شود 

لیبرایسون کره ماه در یک چرخش ماهانه

خورشید خود می‌درخشد، ماه را از این رو می‌بینیم که خورشید به آن می‌تابد. اگر آن روی ماه که به سوی ماست، بطور کامل مورد تابش خورشید قرار گیرد، ما ماه را بصورت قرص کامل و به عبارت دیگر در حالت بدر مشاهده می‌کنیم. اگر نور خورشید فقط قسمتی از آن روی ماه را که بسوی ماست در بر گیرد، ما ماه را بر حسب میزان تابش نور بصورت هلال باریک نوری، نیم قرص و یا به صورت یک گلوله تقریباً گرد نورانی می‌بینیم. این پدیده‌های نوری را فازها یا صورتهای مختلف ماه می‌نامند.

هنگامی که ماه در جهت تابش خورشید قرار گیرد، دیده نمی‌شود، زیرا در تابش شدید خورشید محو می‌گردد و علاوه بر این، آن روی ماه که بسوی ماست مورد تابش واقع نمی‌گردد. این وضعیت را ماه نو می‌نامیم. اکنون ماه بر روی مدار خود به حرکت ادامه می‌دهد و پس از چند روز به طور محسوسی در سمت چپ و یا در شرق خورشید واقع می‌شود. در این وضعیت قسمت کوچکی از نیمه رو به زمین ماه، تحت تابش نور خورشید قرار می‌گیرد. در این دوران ماه را در اوایل شب بصورت داس باریکی که البته روز به روز بر قطر هلال آن افزوده می‌شود، مشاهده می‌کنیم، زیرا در این وضع ماه بعد از خورشید غروب می‌کند.

تقریباً یک هفته پس از ماه نو، از دید ناظر زمینی، ماه دقیقا از پهلو مورد تابش نور خورشید واقع می‌شود. در این حالت انسان نیمی از ماه را تاریک و نیم دیگر را روشن می‌یابد؛ این وضعیت یک‌چهارم نخست نامیده می‌شود. دوباره یک هفته بعد، ماه از دید این ناظر، دقیقا در مقابل خورشید قرار می‌گیرد. در این حالت ماه به صورت قرص کامل نورانی می‌شود، که به آن بدر (یا در اصطلاح عامیانه ماه شب چهاردهم) می‌گویند.

از این حالت به بعد از قطر قسمت نورانی ماه کاسته می‌شود. تقریباً هفت روز پس از بدر، دوباره یک‌چهارم دوم حادث می‌شود. ماه در این حالت از دید ناظر زمینی اکنون در سمت راست یا در غرب خورشید قرار دارد و به عبارت دیگر قبل از طلوع خورشید در آسمان صبحگاهی پدیدار می‌شود، تا بالاخره دوباره به وضعیت ماه نو می‌رسد.

گام‌های ماه

همیشه ۵۰ درصد سطح ماه در معرض نور خورشید قرار دارد. میزان ناحیه روشن ماه، به موقعیت ماه نسبت به زمین و خورشید بستگی دارد. اندازه ناحیه قابل رویت، از کاملاً تاریک تا ماه کامل متغیر است. این دوره کامل هشت مرحله دارد که اهله ماه نامیده می‌شوند. چرخه گام‌های ماه، هر ۲۹.۵۳ روز کامل می‌شود.

منازل ماه 

منازل ماه تقسیم بندی حرکت شبانه‌روزی ماه نسبت بر روی دایرةالبروج می باشد که به ۲۸ منزل تقسیم شده است.

رخگردی 

رخگردی یا لیبراسیون پدیده پدیدار شدن ۹ درصد از گوشه های نیمه ناآشکار ماه بصورت متناوب در زمانبندی گردش ماهانه ماه است.

برنامه‌های اکتشافی 

ماموریت آپولو ۱۲

تصویری از یک طرح پایگاه در ماه

انسان تاکنون ۷۳ مأموریت فضایی به سوی ماه انجام داده‌است. تغییرات دمایی زیاد بر سطح ماه، تابش‌های زیان بار کیهانی و بارش انواع شهاب‌سنگ‌ها اسکان انسان در ماه را با دشواری‌هایی روبه‌رو می‌کند. پژوهشگران آژانس فضایی ژاپن موفق به کشف حفره‌ای گدازه‌ای در کره ماه شده‌اند که به باور آن‌ها این حفره مکانی مناسب برای ساخت اقامتگاه‌های فضایی در آینده‌ای نه چندان دور خواهد بود.

سفر به ماه با فناوری‌های کنونی سه روز به‌درازا می‌کشدو ماه تنها کره خارج از زمین است که انسان‌ها بر آن گام نهاده‌اند. در سال ۱۹۶۹ سازمان ناسا اعلام کرد که نخستین فضانوردان به نام‌های نیل آرمسترانگ و باز آلدرین در قالب پروژه آپولو بر سطح ماه فرود آمدند.

پروژه‌های ماه در ایران 

ایرانی‌ها اگرچه تا کنون به ماه، فضا پیما ارسال نکرده‌اند، اما فعالیت های رصدی زیادی در این زمینه انجام داده‌اند. تصویر برداری از ماه آن هم با زمینه‌های هنری و نجومی از طرفداران زیادی در ایران برخوردار است. گروه دیگری ماه را هموراه زیر نظر دارند و هر رویدادی را که به نحوی با آن در ارتباط باشد از نظر دور نمی‌دارند. تعداد بسیار زیادی هم هلال اول و آخر ماه را برای تصحیح تقویمهای اسلامی به صورت دائم رصد می‌کنند(پایگاه رویت هلال). در این میان رصدخانه کوثر.1 هم با همکاری ماه شناسان داخلی و خارجی کاوشگر مجازی ماه را به زبان فارسی به عنوان دائره المعارف تصویری ماه اجرا نموده‌است.

سنگ

سنگ به موادی از پوسته زمین اطلاق می‌شود که از یک یا چند کانی که با یکدیگر پیوند یافته‌اند، درست شده‌است.

از نقطه نظر زمین شناسی، سنگ به موادی از پوسته زمین اطلاق می‌شود که از یک یا چند کانی که با یکدیگر پیوند یافته‌اند، درست شده‌است. در مقابل خاک توده‌ای از ذرات با دانه‌های منفصل یا دارای پیوند سست است که بر اثر هوازدگی سنگ‌ها و به طور برجا تشکیل شده‌است. لیکن در مهندسی و کارهای ساختمانی قابلیت حفاری مصالح زمین‌شناسی به عنوان شاخصی در طبقه بندی آنها به دو گروه سنگ و خاک مورد استفاده قرار می‌گیرد

دو فرایند کوه زایی و کوه سایی در زمین موجب پدید آمدن محصولات سنگی می‌شود.

عوامل کوه زایی

فشارهای کره مذاب درون زمین را که به پوسته جامد سطح آن وارد می‌شود را می‌توان عامل فرایند کوه زایی و خشکی زایی نامید..

عوامل هوازدگی یا کوه سایی 

هر یک از چند روندی را که باعث خرد شدن و تغییر شکل مواد سخت سطح زمین و موادی که با جو در تماس هستند، هوازدگی می‌نامند. عوامل فرسایش یا هوازدگی به دو گروه فیزیکی و شیمیایی تقسیم می‌شوند.

هوازدگی شیمیایی 

محصول هیدراتاسیون، انحلال، آبکافت، اکسیداسیون و یا عکس العمل آب‌های اسیدی با املاح تشکیل دهنده سنگ هاست.

هوازدگی فیزیکی 

این پدیده توسط عواملی چون یخبندان، تغییرات حرارت در جو و در نتیجه انبساط و انقباض، نیروی جاذبه زمین، رشد گیاهان، باد، جریان آب و عمل جانوران و مانند اینها شکل می‌گیرد و باعث خرد شدن سنگ‌ها و تغییر شکل آنها به دانه‌های ریزتر می‌شود.

ساختمان شیمیایی سنگ‌ها

سنگ‌ها خود از قسمت‌های ساده تری به نام کانی ساخته شده‌اند. کانی‌ها مواد جامد، طبیعی، معمولاً متبلور، غیرآلی، همگن و با ترکیبات شیمیایی مشخص اند. تاکنون بیش از ۳۰۰۰ کانی در طبیعت شناخته شده که تنها حدود ۲۴ کانی در سنگ‌های پوسته زمین فراوان هستند و آنها را کانی‌های سنگ ساز می‌نامند.^[۵]

طبقه‌بندی شیمیایی سنگ‌ها 

چون کانیهای تشکیل دهنده سنگ‌ها متنوع هستند، بسته به میزان وجود بعضی دیگر از ترکیبات شیمیایی که در آنها است سنگ‌ها را به چهار دسته تقسیم می‌کنند:

استفاده

سنگ‌ها و کانی‌ها در ساختمان سازی، صنایع، پزشکی و غیره به کار می‌روند.

انواع سنگ‌های ساختمانی 

سنگ تراورتن موج دار

این سنگ‌ها در دسته‌های گوناگون و متنوعی نام گذاری می‌شوند که بعضا نام معدن سنگ به عنوان اسم آن استفاده می‌شود.رایج‌ترین سنگ‌های ساختمانی عبارتند از:

• گرانیت
• ماسه سنگ‌ها
• سنگ‌های آهکی
• کوارتزیت
• سنگ‌های رسی
• تراورتن^[۷]

مشخصات کلی انتخاب سنگ برای مصارف ساختمانی 

سنگ‌های مورد استفاده در کارهای ساختمانی باید دارای مشخصات زیر باشند:

۱- بافت سنگ باید ساختمانی سالم داشته باشد، یعنی بدون شیار، ترک و رگه‌های سست باشد (کرمو نباشد)

۲- بدون هرگونه خلل و فرج باشد

۳- پوسیدگی نداشته باشد

۴- یکدست، یکنواخت و همگن باشد

۵- سنگ ساختمانی نباید آب زیاد جذب کند، لذا نباید:

الف- در آب متلاشی یا حل شود

ب- تمام یا قسمتی از آن بیش از ۸ درصد وزن خود آب بمکد

۶- سنگ ساختمانی نباید آلوده به مواد طبیعی و مصنوعی باشد

۷- سنگ باید شرایط فیزیکی و شیمیایی محیط را تحمل کند، لذا باید:

الف- در برابر باد، یخبندان، تغییرات دما و در صورت وجود جریان آب در مقابل آن و کلیه عوامل فرسایش مقاومت کند

ب- در برابر محیط‌های شیمیایی اسیدی و قلیایی و همچنین عمل آبکافت و اکسیداسیون مقاومت کند

۸- مقاومت فشاری برای قطعات باربر نباید کمتر از ۱۵۰ کیلوگرم بر سانتی متر مربع باشد

۹- در مقابل سایش مقاوم باشد

طبقه بندی سنگ‌های طبیعی براساس BS۸۱۲ 

عامل اصلی فساد در سنگ‌ها اثر نمک‌های محلول بر آنها می‌باشد. آلودگی محیط، یخبندان و پوسیدگی در قطعات فلزی و وجود رگه‌های ضعیف و همچنین عملیات اجرایی ضعیف نیز موجب تخریب سنگ‌ها می‌شود.

اثر نمک‌های محلول 

چنانچه رطوبتی که به همراه خود نمک‌های محلول دارد از سطح سنگ تبخیر شود مقداری نمک در سطح آن به صورت شوره و لایه‌ای هم در خلل و فرج سنگ باقی می‌گذارد. تداوم دور رطوبت-تبخیر موجب افزایش حجم بلورها و پوسته شدن سطح سنگ می‌گردد. لذا سنگ‌هایی که متخلخل ترند در برابر نمک‌های محلول حساس ترند.

آلودگی محیط 

سنگ‌های دارای کانی کربنات کلسیم به خصوص در برابر محیط‌های اسیدی حساس هستند. اکسید گوگرد در محیط مرطوب و اکسیژن موجود در هوا تولید اسید سولفوریک می‌کند که بر سنگ‌های آهکی اثر می‌گذارد و تولید سولفات کلسیم می‌نماید. سنگ‌های آهکی و ماسه سنگ‌های آهکی در این مورد حساس ترند.

در مورد سنگ‌های آهکی، سولفات کلسیم حاصل شده در سطح، به وسیله آب شسته می‌شوند. ولی در سطوحی که قابل شستشو نیستند، سطح به وسیله دوده سیاه می‌شود و مبدل به پوسته‌های سخت و برآمدگی‌هایی می‌شود که گرد آهکی در اطراف آن وجود دارد.

در انواع سنگ‌های آهکی منیزیم دار، ایجاد سولفات منیزیم روند فساد را تسریع می‌کند.

در ماسه سنگ‌ها خلل و فرج توسط گچ (سولفات کلسیم) پر می‌شوند، پوسته‌های سخت ایجاد شده اغلب به علت تفاوت انبساط حرارتی فرو می‌ریزند. ماسه سنگ‌های سیلیسی گرچه مستقیما بر اثر تهاجم اسیدهای موجود در هوا آسیب نمی‌بینند ولی سنگ گچ تولید شده توسط سنگ آهک موجب خرابی در آنها می‌شود که به علت تبخیر حاصل از تبلور در سطح آنها به وجود می‌آید.

مرمر که اساسا کربنات کلسیم است مورد هجوم اسیدهای موجود در هوا قرار می‌گیرد و سطح صیقلی آن در مرور زمان زبر می‌شود. ولی به علت بافت متراکم و چگال آن کمتر تحت تاثیر عمل تبلور قرار می‌گیرد.

اثر یخبندان 

تخریب بر اثر یخبندان در قسمت‌هایی از ساختمان نظیر محل درپوش‌ها، سایه بان‌ها، کرسی بنا و کف پنجره‌ها بیشتر دیده می‌شود. عموما سنگ آهک و دولومیت بیش از ماسه سنگ در معرض تهاجم اثر یخبندان هستند.

مرمر، شیت و گرانیت به علت تخلخل اندک تحت تاثیر اثر یخبندان واقع نمی‌شوند.

پوسیدگی فلزات

آب بارانی که از سطوح مس و آلیاژهای آن به سطح سنگ آهکی می‌ریزد باعث ایجاد لکه‌های سبزرنگی می‌شود. زنگ زدگی حاصل از مواد آهنی و فولادی بسیار سخت و دشوار از روی سطوح متخلخل سنگ‌ها پاک می‌شوند. بیشترین آسیب دیدگی ناشی از انبساط زنگ زدن قطعات آهنی و فولادی داخل سنگ کاری نما رخ می‌دهد. به این منظور کلیه قطعات فلزی مورد استفاده در نصب سنگ نما باید ضدزنگ باشند.

آتش 

آتش به ندرت موجب تخریب کلی در کارهای سنگی شود. ولی سطح نمای گرانیت، مرمر و ماسه سنگ‌ها ممکن است در اثر آتش سیاه یا خرد شوند.

سنگ‌های آهکی عموما تحت تاثیر آتش قرار نمی‌گیرند، فقط سنگ‌های با رنگ روشن به علت اکسید شدن آهن موجود در آنها برای همیشه صورتی رنگ می‌شوند.

گرافیت

گرافیت
اطلاعات کلی
ترکیب شیمیایی	C=۱۰۰٪ ولی اغلب همراه با باH,N,CO2,CH4 ,SiO2,Al2O۳
رده بندی	عنصر
اطلاعات کانی شناسی
شکل بلوری	ورقه‌های شش گوش و به طور کمیاب به صورت ماکله
شکل ظاهری	بلوری- فلسی- توده‌ای
رنگ	خاکستری تیره - سیاه - خاکستری فلزی
رنگ خاکه	خاکستری تیره فلزی درخشان
سختی موس	۱-۲
وزن مخصوص	۲٫۰۹ - ۲٫۲۳ g/cm³
جلا	فلزی - مات
شفافیت	غیرشفاف - شفاف
پاراژنز	پیریت، کلسیت، مارکاسیت
کانی مشابه	مولیبدنیت - کانیهای منگنز دار
اطلاعات معدنی
کانسار	فراوان؛ بیشتر در آمریکا، روسیه، ماداگاسکار، چک و اسلواکی
منشأ تشکیل	پگماتیتی - دگرگونی حرارتی
محل پیدایش	سری لانکا
کاربرد	در متالورژی، الکتروتکنیک، رآکتورهای اتمی و ساخت انواع مداد ^[۱]

نمودار فازی کربن

گرافیت یکی از آلوتروپ‌های کربن است که ساختار لایه-لایه داشته و به رنگ سیاه است واز قرار گرفتن ۶ اتم کربن به صورت ۶ ضلعی منظم پدید آمده این اتم‌ها با پیوند کوالانسی به هم متصلند و نمی توانند با کربنی خارج از این لایه پیوند کوالانسی دهندبنابراین یک لایه گرافیت از طریق پیوند واندر والس -که پیوند ضعیفی است- به لایه‌های زیرین متصل است این خاصیت سبب می‌شود لایه‌های گرافیت به راحتی به روی هم بلغزند. به همین دلیل از این ترکیب برای «روان کاری» و «روغن کاری» استفاده می شود. از گرافیت به عنوان الکترودهای کوره، روان کننده، ماده نسوز، قطعات الکتریکی، رنگ‌ها، فولادهای پرکربن، چدن‌ها، مداد گرافیتی و … استفاده می‌شود.

الماس

الماس از کربن خالص تشکیل شده و سیستم تبلور آن کوبیک است. وزن مخصوص الماس 3.5 ضریب شکست آن 2.42 و سختی آن در مقیاس موس ، مساوی 10 است. الماس به رنگهای مختلف پیدا می‌شود. الماس با سنگهای کیمبرلیتی که از اعماق زیاد منشا گرفته‌اند، همراه است. در رسوبات رودخانه‌ای به صورت پلاسر یافت می‌شود. بیشترین بخش الماس جهان امروه از معادن الماس واقع در کشورهای آفریقایی استخراج می‌گردد.

مقدمه

شاید به زودى تصور متداول درباره الماسها به کلى دگرگون شود. الماسهایى که بخاطر زیبایى ، کمیاب بودن و زمان طولانى تولیدشان ارزش فوق العاده‌اى داشتند، امروزه در آزمایشگاه و در مدت زمانى حدود یک ساعت بوجود مى‌آیند. اینکه این دگرگونى چه تأثیرى در صنعت جواهرسازى یا قیمت الماسهاى طبیعى در بازار خواهد داشت هنوز در پرده‌اى از ابهام است. اما درباره نقش این الماسهاى آزمایشگاهى در تکنولوژى ، شایعه‌هایى برخاسته از مجامع علمى به گوش مى‌رسد.

بیشتر از هشتاد درصد از الماسهاى معدنى طبیعى به مصارف صنعتى از قبیل ابزارهاى برش یا مواد ساینده براى تراشکارى و پرداخت دیگر سنگهاى قیمتى ، فلزات ، گرانیت و شیشه مى‌رسند. استفاده از الماس به عنوان نیم رسانا نیز نیازمند شرایط ویژه‌اى مثل بالاترین درجه خلوص ، بهترین بلورینگى و تعیین اتمها به لحاظ الکتریکى فعال براى ایجاد گذرگاه الکتریکى در وسیله مورد نظر است.

اما تمامى الماسهاى طبیعى بخاطر نقصها ، ناخالصیها و ساختار ضعیفشان براى مصارف الکترونیکى نامناسبند. حتى با اینکه الماسهاى مصنوعى و طبیعى داراى کیفیت جواهرى بسیار ارزشمند هستند، اما ممکن است بخاطر رگه‌هاى ناچیز ناخالصیها براى استفاده به عنوان نیم رسانا مناسب نباشند. در واقع تنها خالصترین این سنگها در کاربردهاى الکترونیکى پرقدرت از سلفونها گرفته تا کامپیوترهاى شخصى و خطوط ارتباطاتى قابل استفاده‌اند.

دورنماى الماس

میزان ذخیره الماس جهان در سال 1979 بدین شرح می‌باشد. زئیر 120 ، شوروی (سابق) 250 ، آفریقای جنوبی 72 ، بوستوانا 60 ، نامیبیا 15 ، آنگولا 20 ، سیرالئون 6 و لسوتو 5 میلیون قیراط ذخیره دارند. همچنین میزان الماس تولیدی جهان در سال 1979 بدین شرح می‌باشد: زئیر 11160 ، شوروی (سابق) 10700 ، آفریقای جنوبی 7640 ، بوتسوانا 3340 ، نامیبیا 1950 ، عتا 1500 ، آنگولا 750 ، ونزوئلا 750 و سیرالئون با 710 قیراط بیشترین تولید الماس جهان را به خود اختصاص داده‌اند.

تولید الماس

الماس بطور طبیعى تحت فشارهاى زیاد اعماق زمین و در زمانى طولانى شکل مى‌گیرد. اما در آزمایشگاه مى‌توان به کمک دو فرآیند مجزا در زمانى بسیار کوتاهتر الماس تولید کرد. فرآیند فشار بالا _ دما بالا (HP HT) اساساً تقلیدى است از فرآیند طبیعى شکل گیرى الماس در حالى که فرآیند رسوب گیرى بخار شیمیایى (CVD) دقیقاً خلاف آن عمل مى‌کند. در واقع CVD بجاى وارد کردن فشار به کربن براى تولید الماس با آزاد گذاشتن اتمهاى کربن به آنها اجازه مى‌دهد با ملحق شدن به یکدیگر به شکل الماس در آیند.

این دو تکنیک براى اولین بار در دهه 1950 کشف شدند. به گفته باتلر که هفده سال روى تولید الماس با استفاده از تکنیک CVD کار کرده است «از آنجا که پیشگامان تولید الماس بدون فشار بالا در دهه 1950 با تمسخر سایرین از میدان به در شدند. تکنولوژى CVD هنوز دوران کودکى‌اش را سپرى مى‌کند.» هر دو فرآیند قادرند با سرعتى خیره کننده الماسهایى با کیفیت جواهر تولید کنند، اما در نهایت این فرآیند CVD است که بخاطر کنترل ساده ناخالصى و اندازه محصول براى تکنولوژیهاى الکترونیکى مناسب‌ترین خواهد بود.

فرآیند CVD با قرار دادن ذره بسیار کوچکى از الماس در خلأ آغاز مى‌شود. سپس گازهاى هیدروژن و متان به محفظه خلأ جریان مى‌یابند. در ادامه پلاسماى تشکیل شده باعث شکافته شدن هیدروژن به هیدروژن اتمى مى‌شود که با متان واکنش مى‌دهد تا رادیکال متیل و اتمهاى هیدروژن بوجود آیند. رادیکال متیل نیز به ذره الماس مى‌چسبد تا الماس بزرگ شود. رشد الماس در تکنیک CVD ، فرآیندى خطى است، بنابراین تنها عوامل محدودکننده اندازه محصول در این روش بزرگى ذره ابتدایى و زمان قرار دادن آن در دستگاه است.

به گفته دیوید هلیر (D. Hellier) ، رئیس بخش بازاریابى کمپانى ژمسیس ، «فرآیند HP HT نیز با ذره کوچکى از الماس آغاز مى‌شود. هر ذره الماس در محفظه‌هاى رشدى به اندازه یک ماشین لباسشویى ، تحت دما و فشار بسیار بالا درون محلولى از گرانیت و کاتالیزورى فلزى غوطه‌ور مى‌شود. در ادامه تحت شرایط کاملاً کنترل شده‌اى این الماس کوچک به تقلید از فرآیند طبیعى ، مولکول به مولکول و لایه به لایه شروع به رشد مى‌کند.»

گر چه جنرال الکتریک در تولید الماسها به این روش پیشگام است و الماسهاى ساخته شده با تکنیک HP HT را براى مصارف صنعتى به بازار عرضه مى‌کرد اما تا پیش از آنکه کمپانى ژمسیس با ساده سازى این فرآیند امکان تولید نمونه‌هایى با کیفیت جواهر را فراهم کند، هرگز آن الماسها به عنوان سنگهاى قیمتى به فروش نرسیده بودند.

در واقع الماسهاى زینتى مصنوعى بخش کوچک و در عین حال پر سودى از صنعت الماس را تشکیل مى‌دهند. این الماسهاى رنگى که در مقایسه با همتاهاى بى‌رنگ شان فوق العاده کمیاب و در نتیجه بسیار گرانبها ترند با توجه به نوع ناخالصیها در رنگهاى گوناگون از قرمز و صورتى گرفته تا آبى ، سبز و حتى زرد روشن و نارنجى تولید مى‌شوند. در واقع این الماسها مى‌توانند چنان کیفیت بالایى داشته باشند که حتى ماشینهاى ساخته شده براى تشخیص سنگهاى مصنوعى از طبیعى در تفکیکشان از یکدیگر دچار مشکل شوند، همانطور که امروزه برخى از بزرگترین الماس فروشان در صنعت نیز به زحمت از پس آن بر مى‌آیند.

شباهت فوق العاده نمونه هاى مصنوعى و طبیعى باعث شده است تا تاجران الماس براى تشخیص الماسهاى رنگى مصنوعى از سنگهاى طبیعى دست به دامن آزمایشگاههاى الماس بلژیک و دیگر نقاطى شوند که بطور سنتى عهده دار تجزیه و تحلیل و تأیید الماسها از نظر بزرگى قیراط ، رنگ و شفافیت هستند.

تشخیص الماسهای مصنوعی

آزمایشگاه آنتورپ و چند تایى دیگر در سراسر جهان براى تشخیص الماسهاى مصنوعى بطور عمده از دو نوع دستگاه استفاده مى‌کنند. در دستگاه نوع اول با تابش نور به الماس مشخصات طیفى نور جذب یا ساطع شده تجزیه و تحلیل مى‌شود. اگر نشانه‌هایى از الماس مصنوعى مشاهده شد، آزمایشگاه دستگاه دوم را بکار مى‌گیرد که این دستگاه براى آشکار ساختن ساختار درونى کریستال از نور فرابنفش استفاده مى‌کند. این دستگاهها نقصهاى موجود در الماس را حتى در مقیاس میکروسکوپى یا اتمى نیز بررسى مى‌کنند.

در واقع الماسها نیز درست مثل درختان داراى حلقه‌هاى رشدى در اطراف هسته درونى هستند. الماسهایى که در آزمایشگاه تولید یا براى تغییر رنگ دستکارى شده باشند، ساختار رشد متفاوتى از خود نشان مى‌دهند. بنابراین با اینکه آزمایشگاهها با استفاده از این دستگاهها قادر به تشخیص الماسهاى مصنوعى از طبیعى هستند اما نگرانى عمده در صنعت الماس جایى است که افراد بدون این دستگاهها توانایى تشخیص سنگهاى مصنوعى را نخواهند داشت.

الماس مصنوعی

این نوع الماس برای نخستین بار توسط گروهی از دانشمندان سوئدی در سال 1953ساخته شده است. جنرال الکتریک در سال 1954 برای اولین مرتبه با استفاده از گرافیت در فشار 50 تا 60 کیلو بار و دمای 1500 درجه سانتیگراد توانست الماس مصنوعی بسازد.
در روش جدید که توسط ژاپنیها ابداع گردیده ، بخار کربن بر روی یک صفحه سرد جمع می‌شود، ابتدا CH₄ و H₂ در میکروویو در دمای بیش از 2000 درجه سانتیگراد حرارت داده می‌شود و بخار کربن بر روی یک صفحه سرد متمرکز می‌شود.

موارد مصرف الماس

الماس دارای مصارف صنعتی و زینتی است. گر چه الماس را بیشتر به عنوان زینت بخش می‌شناسند، ولی بیش از 80 درصد آن به مصارف صنعتی می‌رسد. میزان الماس مصرفی در صنعت از 74 درصد در سال 1934 به 89 درصد در سال 1979 فزونی گرفته است. مصارف عمده الماس در صنعت جهت برش مواد بسیار سخت نظیر فولادهای آلیاژی و کاربید تنگستن ، ساییدن ، اره کردن سنگ و بتون و حفاریها بکار می‌رود.

تقسیم بندی الماسها بر اساس مصارف صنعتی

الماسها بر اساس مصارف صنعتی آنها به چهار گونه تقسیم می‌شوند:

1. الماس صنعتی که به علت شکل و رنگ آن ، مصرف زینتی ندارد.
2. الماس بورت که قطعه‌های کوچک و شکل نامناسب دارد.
3. الماس کاربونادو که مخلوطی از الماس ، گرافیت و کربن بی‌شکل (آمورف) است.
4. الماس بالاس
   
   12.5 درصد الماس تولیدی جهان به مصرف ساخت مته‌های حفاری و چاله زنی می‌سرد. 2.5 درصد دیگر هم از الماس تولیدی در ساختن ماشینهای برش و پولیش و 75 درصد دیگر به صورت پودر و یا مواد ساینده به مصرف می‌رسد. مصارف صنعتی الماس به اختصار شامل ، مته‌های الماسی ، مواد ساینده‌ها ، اره‌های الماسی ، لوازم دندانپزشکی و جراحی و دستگاههای برشی و پولیش می‌گردد.

الماس در صنعت الکترونیک

به گفته جیمز باتلر (J.Butler)، یکى از شیمیدانان محقق در آزمایشگاه تحقیقات نیروى دریایى ایالات متحده ، به لحاظ تاریخى سه مشکل عمده سر راه استفاده از الماسهاى طبیعى در کاربردهاى الکترونیکى وجود داشته است. الماسهاى طبیعى همیشه به شکل بازدارنده‌اى براى استفاده همه جانبه گران بوده‌اند و یافتن سنگهاى بزرگ با خلوص کافى نیز بسیار دشوار است. علاوه بر این هیچ دو سنگى دقیقاً شبیه هم نیستند و خواص منحصر به فرد در هر یک مى‌تواند مشکلاتى را در مدارهاى الکترونیکى به بار آورد. آخرین مشکل در استفاده از الماس براى کاربردهاى الکترونیکى و کامپیوترى نیز نیاز به دو نوع الماس یعنى سنگهاى نوع n و p براى هدایت الکترونیکى بوده است.

در دستگاههاى مجتمع باید از هر دو نوع الماس نیمه رساناى n و p استفاده کرد، اما الماسهاى نوع n بطور طبیعى وجود ندارند و الماسهاى نوع p الماس آبى ، به قدرى نادرند که هیچ راه مقرون به صرفه‌اى براى استفاده از آنها پیدا نشده است. به هر حال الماسهاى مصنوعى این مشکلات را برطرف مى‌کنند. به گفته رابرت لینارس (R. Linares) ، بنیان گذار کمپانى آپولو دیاموند براى مثال مى‌توان با افزودن ناخالصى فلز برون به الماس ، نوع P یعنى الماس آبى را تولید کرد.

بطور مشابه دانشمندان مى‌توانند با افزودن فسفر به الماسهاى بى رنگ ، الماس نوع n را نیز تولید کنند. ما براى استفاده از الماس به نوع نیمه رسانا در دستگاههاى الکترونیکى پرقدرت نیاز به ترکیبى لایه‌اى از این دو نوع الماس داریم. علاوه بر این با توجه به اینکه الماسهاى بى‌رنگ خالص در عمل بیشتر از آنکه رسانا باشند عایق هستند، مى‌توان لایه‌هایى از آنها را به این ترکیب افزود.

امروزه نیم رساناهاى بسیارى مثل سیلیکون در گستره وسیعى از دستگاههاى الکترونیکى بکار مى‌روند. اما الماس با توجه به دامنه تغییرات حرارتى و سرعت فوق العاده بیشترش ، تنها در مقایسه با خلاء است که عنوان دومین نیم رساناى برتر جهان را به خود اختصاص مى‌دهد. الماس با داشتن چنین ویژگیهایى و بخصوص امروز که آزمایشگاه قادر به تولید سنگهاى خالص و ناخالص کنترل شده‌اند، مى‌تواند پایه گذار انواع سراسر نوینى از دستگاههاى الکترونیکى پرقدرت باشد. با اینکه استفاده از الماس در صنایع الکترونیک به چند دهه دیگر واگذار شده است، اما به اعتقاد لینارس این سنگ قیمتى صنایع نیم رسانا سازى را به کلى دگرگون خواهد کرد.

برخى از کاربردهاى عملى الماس

• لوازم الکترونیکى ولتاژ و توان بالا مثل ترنهاى سریع السیر.
• دستگاههاى فرکانس بالا مثل رادارهاى پرقدرت و ایستگاههاى مخابراتى سلولى.
• دستگاههاى میکرو و نانو الکترو مکانیکى مثل ساعتها و فیلترهاى تلفنهاى سلولى.
• محاسبات کوانتومى مثل موارد مورد نیاز در ارتباطات امن.
• آشکارساز پرتوهاى پر انرژى مثل پرتو سنجهاى پزشکى.
• اپتیک و لیزرهاى پرقدرت مثل آنچه در کابل و خطوط تلفن یا پنجره شاتلهاى فضایى بکار می‌رود.
• الکترودهاى الماسى مقاوم به خوردگى که مى‌تواند محیطهاى آلوده را پاک کند.

سنگ دگرگونی

سنگهاي دگرگوني سنگهاي ثانويه هستند كه از دگرگون شدن سنگهاي آذرين ، دگرگوني و رسوبي كه قبلا وجود داشته اند تشكيل مي شود . عامل دگرگوني مي تواند فشار ، گرما ، اثر سيالها و جانشيني باشد . دو عامل ماهيت سنگ دگرگوني را تعيين مي نمايد : - تركيب سنگ اوليه - چگونگي تركيب عوامل دگرگوني كه روي آن اثر گذاشته اند . در شرايط مختلف ، بافتهاي متفاوتي حاصل مي شود ، لذا بافت اوليه مبناي تشخيص سنگهاي دگرگوني از يكديگر مي باشد . 1- ماربل : سنگ ماربل بر اثر دگرگون شدن سنگ آهك يا دولوميت ايجاد مي شود . ماربل اغلب داراي بلورهاي درشت است كه وجه تمايز آن با سنگ هاي كربناتي رسوبي است . كاني اصلي تشكيل دهنده اغلب ماربل ها كلسيت است و نيز داراي كاني هايي مانند كوارتز ، گرافيت ، هماتيت ، ليمونيت ، پيريت و غيره نيز هستند . ماربل ها به عنوان يك گروه دامنه وسيعي از انواع رنگهاي مختلف را از خود نشان مي دهند . ماربل كاملا خالص داراي رنگ سفيد و درخشان مي باشد . رنگ خاكستري روشن تا سياه توسط مواد كربن دار به وجود مي آيد . رنگ هاي سبز معمولا توسط كلريت يا سيليكاتهاي ديگر توليد مي شوند . رنگ صورتي و قرمز به علت وجود ذرات بسيار ريز پراكنده هماتيت و يا كربنات منگنز و رنگ زرد و كرم بر اثر وجود ليمونيت است . - سختي : ماربل ها اگر حاوي مقداري كوارتز يا ديگر كاني هاي سيليكاته باشند مقاومترند. - جذب آب : به طور معمول داراي جذب آب كمتر از يك درصد است . - وزن مخصوص : وزن مخصوص متوسط ماربل 7/2 ميباشد . - مقاومت : از مقاومت متوسطي برخوردار مي باشد و تغيير شكل آن به صورت الاستيك ، پلاستيك است مقاومت فشاري ماربل بين 19 تا 140 مگاپاسكال است و مقاومت فشاري متوسط آن حدود 110 مگاپاسكال است . مقاومت خمشي آن بين 15 تا 6 مگاپاسكال و مقاومت كششي به طور متوسط 4 مگاپاسكال است . - تخلخل : تخلخل اين سنگ نسبتا كم و بين 3/0 تا 2/1 درصد است . - رنگ : ماربل اگر خالص باشد رنگ آن سفيد و درخشان است . اما به رنگهاي سياه ، سبز ، صورتي ، زرد و قرمز نيز ديده شود . وجود كربن ، كلريت ، هماتيت و ليمونيت باعث تغيير رنگ در ماربل مي شود . در ايران ، در برابر كلمه ماربل به اشتباه از واژه مرمر استفاده مي شود . در حقيقت ماربل يك سنگ دگرگوني است ، در حالي كه آن سنگي كه در ايران در تجارت به عنوان مرمر شناخته مي شود معادل واژه اونيكس ماربل بوده و عبارت است از يك سنگ لايه لايه نيمه شفاف ريز بلور از كلسيت از طرف ديگر ، سنگهاي دگرگوني كه در ايران به عنوان مرمريت ، چيني و كريستال شناخته ميشوند انواعي از ماربل هستند كه توضيح بيشتر آنها را در مرجع 20 ميتوان يافت . از آنجا كه واژه هاي فوق از نظر علمي معادل صحيحي براي ماربل نيستند ، در اين راهنما از كاربرد آنها اجتناب و براي تمامي آنها از همان واژه ماربل استفاده شده است . اگرچه ممكن است از نظر دانه ها متفاوت باشند . 2- سنگ لوح : يك نوع سنگ دگرگوني است كه از دگرگوني آرژيليت و شيل و در موارد خاصي از سنگهاي آذرين خيلي ريزدانه نظير توفها به وجود آمده است . ارزش اقتصادي اين سنگ به طور اهم به وجود صفحات جدايش كه كليواژ ناميده مي شود بستگي دارد . اين خاصيت در سنگهاي لوح متفاوت است . برخي از آنها را ميتوان به سادگي به صفحات نازك تقسيم كرد و در برخي ديگر اين كار ، خيلي به دشواري صورت مي گيرد . يخبندان اثر خيلي بدي روي قابليت جدايش لايه ها دارد ، لذا سنگ را بايد در معدن تا تازه است استخراج كرد . ويژگيهاي سنگ لوح : اين سنگ از نظر نحوه تشكيل با ساير سنگها متفاوت است ، لذا براي استفاده از آن به عنوان سنگ ساختماني بايد آزمايشهاي مختلفي روي آن انجام داد كه معمولا با آزمايشهاي استاندارد سنگهاي ديگر متفاوت است . جدايش پذيري : اين خاصيت با شكافتن سنگ با يك قلم نازك انجام مي شود ، تا صافي ، نازكي ومنظم برش خوردن لايه ها بررسي شود . جذب آب : درصد جذب آب سنگ لوح طبق استاندارد STM C : 121 آزمايش شود . اين خاصيت معمولا بين 14/0 تا 42/0 درصد است . وزن ويژه : وزن مخصوص سنگ لوح معمولا 7/2 تا 9/2 تن بر مترمكعب است . مقاومت : مدول گسيختگي سنگ در بهترين حالت بين 48 تا 70 مگا پاسكال است . مدول گسيختگي سنگ لوح مطابق استاندارد ATM C : 120 آزمايش شود . سختي يا الاستيك : اگر يك پلاك سنگ لوح بين دو گيره بسته شود و تحت فشار قرار گيرد ، خم مي شود و قبل از اينكه بشكند ، مقداري خمش نشان مي دهد . اين خمش درجه سختي سنگ لوح را نشان مي دهد . آزمايش مربوط مطابق با استاندارد ASTM C : 120 انجام شود . مقاومت سايشي : اين موضوع در مواقعي كه سنگ لوح در پلاكهاي نسبتا ضخيم براي مصارفي از قبيل سنگفرش يا پلكان استفاده مي شود مهم است . براي آزمايش مقاومت سايشي سنگ لوح آزمايش در برابر هوازدگي ، براي آزمايش مقاومت سنگ لوح نسبت به هوازدگي از استاندارد ASTM C : 217 استفاده شود . مقاومت در برابر خوردگي : سنگ لوح بايد در محيط هاي اسيدي مقاومت نمايد زيرا ممكن است تحت شرايط مرطوب يا باراني به همراه آلاينده هاي اسيدي قرار گيرد . براي آزمايش بايد سنگ را يك محلول حاوي 98 درصد آب , يك قسمت اسيد كلريدريك و يك درصد اسيد سولفوريك قرار داد . سنگ وزن شده را براي 120 ساعت در محلول فوق غوطه ور مي سازند و پس از 40 ساعت كه از خشك كردن سنگ گذشت ، آن را وزن مي نمايند . افت وزني نمونه ، ميزان خوردگي آن را نشان مي دهد . آزمايش را ميتوان براي چند دوره تكرار كرد . ناخالصي هاي معدني : سولفيدهاي آهن شامل پيريت يا ماركازيت ناخالصي هاي نامطلوب اند زيرا به ليمونيت تجزيه شده آسيب مي رسانند و سنگ لوح را لكه دار مي نمايند . كربنات كلسيم يك جزء مضر است زيرا مورد هجوم اسيدها قرار مي گيرد . كربنات آهن جزء نامطلوبي به شمار مي رود زيرا در صورت قرار گرفتن در معرض شرايط جوي به ليمونيت تغيير مي يابد و باعث تغيير رنگ سنگ لوح از سبز به قهوه اي مايل به خاكستري مي گردد . طبقه بندي سنگ لوح : استاندارد ASTM C : 406 ، سنگ لوح را به سه دسته S3 , S2 , S1 طبقه بندي مي كنند و براي هر يك از آنها عمر مفيدي پيش بيني مي نمايند . كاربرد : مهمترين كاربرد سنگ لوح ، پوشش سقفهاي شيبدار است . 3- كوارتزيت : سنگ كوارتزيت يك سنگ دگرگون شده است كه كاني اصلي آن را كوارتز تشكيل مي دهد . گاهي اوقات به طور ناچيز ميكا ، فلدسپات ، آپاتيت و گارنت نيز در آن ديده مي شود . رنگ كوارتزيت معمولا سفيد و اگر ناخالصي داشته باشد ، رگه هايي از خاكستري در آن ديده مي شود . كه معمولا از دگرگون شدن ماسه سنگهاي كوارتزيتي است . اين سنگ از مقاومت نسبتا خوبي برخوردار است و جهت استفاده براي كف و پله سنگ بسيار مناسبي است .

سنگ رسوبی

سنگهای رسوبی

	سنگهایی هستند كه منشا خارجی دارند و در نتیجه حمل و نقل و ته نشین شدن ذرات سنگهای قبلی یا رسوب مواد محلول در محیطهای مختلف و .. تشكیل شده اند .

سنگهایی هستند كه منشا خارجی دارند و در نتیجه حمل و نقل و ته نشین شدن ذرات سنگهای قبلی یا رسوب مواد محلول در محیطهای مختلف ( سطح زمین ، رودخانه ، دریاچه ، دریا و یخچال ) و بالاخره از سیمان شدن و به هم چسبیدن ذرات سنگهای مختلف و برجا تشكیل شده اند .

● سنگ آهك :

سنگ های آهكی همیشه لایه لایه اند ، اما ضخامت لایه ها در كانسارهای مختلف و حتی در نقاط مختلف یك كانسار متفاوت است . قسمتهایی كه دارای توده بزرگتری هستند ، طبیعتا برای استخراج و تهیه سنگ در آبهای سطحی قابل انحلال می باشند ، لذا حاشیه این درزه ها كم و بیش هوازده می شود .

▪ خواص سنگ آهك :

سنگ آهك ها دارای بافت متغیری بوده ولی اكثر آنها ریزدانه اند . آنهایی كه درشت دانه هستند متشكل از بلورهای درشت یا قطعات فسیل اند . انواع ریزدانه قابلیت پرداخت بهتری دارند و پایداری آنها در برابر هوازدگی بهتر است .

سنگ های آهكی و دولومیتهای متراكم و همین طور آنهایی كه فاقد ناخالصی اند دارای دوام خوبی هستند ولی دوام آنها از گرانیتها و ماسه سنگهای متراكم كمتر است . سنگ آهك در ابتدا با فرآیند حل شدن هوازده می شود . تاثیر باران یا آب های سطحی ممكن است كند و تدریجی باشد ، اما احتمالا به شكل كاملا غیر یكنواخت رخ می دهد .

اگر بخشی از سنگ سیلیسی شده باشد ، این قسمتها در برابر فرآیند انحلال بیش از بخشهای كربناتی مجاور مقاومت می كنند و ظاهر سنگ به صورت غیریكنواخت و آبله رو در می آید . دولومیتها معمولا به این سادگی هوازده نمی شوند . برخی از دانه های درشت ممكن است تجزیه و دانه ها جدا شوند . برخی از كانیهای مضر باعث آسیب دیدن سنگ و كاهش ارزش آن می شوند كه در بخشهای قبلی توضیح داده شد .

▪ طبقه بندی :

ـ استاندارد ASTM C : ۵۶۸ سنگ آهك ساختمانی را به دسته زیر تقسیم می نماید :

۱) سنگ آهك ساختمانی با چگالی كم : بین ۱۷۶۰ تا ۲۱۶۰ كیلوگرم بر مترمكعب

۲) سنگ آهك ساختمانی با چگالی متوسط : بین ۲۱۶۰ تا ۲۵۶۰ كیلوگرم بر مترمكعب

۳) سنگ آهك ساختمانی با چگالی زیاد : بیشتر از ۲۵۶۰ كیلوگرم بر مترمكعب

مشخصات فیزیكی و مكانیكی لازم برای هر یك از دسته های فوق در استاندارد مذكور آمده است .

▪ سختی :

سنگهای آهكی معمولا سخت نیستند ، در حالی كه سنگ آهك های متراكم معمولا سخت و انواع متخلخل آن سست هستند .

▪ جذب آب :

انواع مختلف سنگ آهك متراكم و سخت دارای جذب آب پایین ( كمتر از دو درصد ) هستند ، اما در انواع دیگران با چگالی كمتر كه به عنوان سنگ ساختمانی نیز قابل استفاده اند ، جذب آب بیشتری حدود چهار تا دوازده درصد نیز دیده شده است .

▪ مقاومت فشاری :

اكثر سنگهای سخت مقاومت خوبی بین ۶۰ تا ۸۰ مگاپاسكال یا حتی خیلی بیشتر از خود نشان می دهند .

▪ مقاومت در برابر آتش :

مقاومت سنگ آهك در برابر آتش در دماهای پایین تر از تبدیل آن به آهك زنده ، خوب است . اگر چه سنگ آهك نیز مانند سایر سنگها در معرض اثر همزمان آتش و آب شدیدا خرد می شود . مقاومت سنگهای دولومیتی در برابر آتش از سنگهای آهكی كمتر است .

▪ رنگ :

سنگ آهك خالص چه از نوع كلسیتی و چه از نوع دولومیتی سفید رنگ است ، اما ناخالصی های رسی یا كربناتی به آنها رنگ خاكستری ، قهوه ای یا تیره تر می دهد . برخی از انواع اخیرالذكر در معرض هوازدگی و آفتاب به سرعت كمرنگ می شوند .

▪ كاربرد :

سنگ آهك ساختمانی را می توان در ساخت دیوارها استفاده كرد . سنگ آهك با وزن ویژه زیاد را می توان در سنگفرش خیابان ها و پیاده رو ها ، پی و نمای ساختمان مصرف كرد . سنگ آهك با وزن ویژه زیاد در برابر قلیایی ها مقاوم است .

● تراورتن :

نوعی سنگ آهكی است كه دارای منشا شیمیایی است و از ته نشین شدن كربنات كلسیم نزدیك چشمه ها ، غارها و حوضچه های مردابی به وجود می آید . این سنگ بیشتر به رنگ كرم ، زرد ، قهوه ای ، خاكستری و سفید است . بافت آن متخلخل است و به صورت لایه لایه نیز وجود دارد. وجود حفره های سنگ به دلیل خروج گازها به هنگام ته نشین شدن و در پاره ای از موارد تجزیه گیاهان است .

● ماسه سنگ :

ماسه سنگ به طور معمول از دانه های كوارتز تشكیل شده است كه به وسیله مواد سیمانی به یكدیگر متصل شده اند . كانیهای فرعی شامل فلدسپات ، میكا ، اكسید آهن ، پیریت یا حتی تورمالین نیز وجود دارند . در مواردی فلدسپاتها و قطعات خرده سنگی توانند جز غالب باشند .

ماسه سنگ ها دارای ساختار لایه لایه هستند و در تمام آنها درزه ها را میتوان مشاهده كرد . دانه های تشكیل دهنده ماسه سنگها حدود ۷۰ میكرون تا ۴ میلیمتر است كه با درشت شدن دانه ها به كنگلومرا تبدیل می شوند . از طرف دیگر ، با ریز شدن دانه ها و افزایش مواد رسی آنها به شیل منتهی می شوند .

سیمان ماسه سنگ عموما اكسیدهای آهن ، سیلیس , كربنات كلسیم یا كانیهای رسی است ولی سیمانهای دیگر نیز وجود دارد . كیفیت و مشخصات سیمان روی مقاومت ، دوام ، كارپذیری و رنگ ماسه سنگ تاثیر می گذارد . در برخی از ماسه سنگها بیش از یك نوع سیمان وجود دارد . در میان سیمانها سیمان سیلیسی با دوام ترین سیمان هاست ، اما اگر در مقادیر زیاد موجود باشد ، كارپذیری سنگ را بسیار دشوار می سازد . اكسید آهن نیز سیمانی قوی است ، اما احتمالا نسبت به سیلیس ضعیف تر خواهد بود .

ضمنا باعث رنگی شدن سنگ می گردد . كربنات كلسیم اگرچه مقاومت نسبتا خوبی به سنگ می دهد ، اما در كل سیمان ماده مناسبی نیست زیرا اولا سختی آن كم است ، ثانیا به سرعت در آبهای اسیدی حل می شود . سیمان كربناتی را می توان به راحتی با ریختن چند قطره اسید كلریدریك شناسایی كرد . مقادیر كم این ماده ضرری ندارد . سیمان رسی دارای معایبی است . رس چسباننده قوی نیست و به علاوه موجب جذب رطوبت سنگ نیز می شود ، لذا باعث تضعیف سنگ در برابر یخبندان می گردد .

مقادیر اندك آن باعث نرمی سنگ و بهبود كارپذیری آن می شود . رس ظاهر تیره و ماتی به سنگ می دهد كه چندان جذاب نیست ، در صورت موجود بودن در سنگ باید به صورت پراكنده باشد و نباید به شكل متمركز در سنگ دیده شود .

ماسه سنگ های سخت و با جذب آب كم دارای عمر زیادی هستند اما انواع نرمتر آن ممكن است بر اثر یخبندان خراب شوند . همان طور كه گفته شد ، رگه های رس محل ضعیف سنگ هستند . دانه های میكا نیز به خصوص در صورتی كه در سطوح لایه بندی مجتمع شده باشند ، باعث تضعیف سنگ خواهند شد .

▪ سختی :

سختی سنگ به سختی كانیهای تشكیل دهنده و سفتی آن به نحوه دانه بندی كانیها و سیمان سنگ بستگی دارد . لذا سختی ماسه سنگ به خاطر دانه های كوارتز تشكیل دهنده آن بالاست . اما در عین حال ممكن است به خاطر سیمان موجود در آن آنقدر سست باشد كه زیر پا خرد شود .

▪ وزن ویژه :

برای ماسه سنگها معمولا حدود ۶/۲ تن بر مترمكعب است .

▪ جذب آب :

ماسه سنگها محدوده وسیعی را از نظر جذب آب نشان می دهند . انواع سخت و متراكم آن ، مانند ماسه سنگهای كوارتزی جذب آب كمتر از یك درصد است ، در حالی كه انواع متخلخل آن , ممكن است بیش از ۱۰ درصد جذب آب داشته باشند .

▪ مقاومت فشاری :

مقاومت فشاری ماسه سنگها معمولا در محدوده ۶۰ تا ۸۰ مگاپاسكال قرار می گیرد .

▪ مقاومت در برابر آتش :

ماسه سنگها تا دمای حدود ۶۰۰ درجه سلسیوس آسیب چندانی نخواهند دید . اما در صورتی كه در معرض اثر متوالی آتش و آب قرار گیرند متلاشی می شوند .

▪ رنگ :

اگرچه به عوامل مختلفی بستگی دارد ، در كل می توان گفت كه رنگهای زرد ، نخودی و زرد مایل به قهوه ای بر اثر لیمونیت و قرمز یا رگه های قرمز ، قهوه ای بر اثر هماتیت به وجود می آیند . این ، در حالی است كه سبز مایل به آبی و سیاه به علت وجود مواد رسی یا كربناتی است . توزیع نامساوی مواد رنگی باعث لكه لكه شدن سنگ می شود . بسیاری از ماسه سنگ ها بر اثر قرار گرفتن در معرض جو و به علت اكسیداسیون تركیبات آهنی موجود در آنها دچار تغییر رنگ می شوند . این تغییر رنگ لزوما نشانه تخریب سنگ نیست ، حتی گاهی اوقات ممكن است ظاهر سنگ هوازده جذابتر از سنگ نو اولیه باشد .

▪ طبقه بندی :

ـ استاندارد ASTM C

: ۶۱۶ سنگ های ساختمانی بر پایه كوارتز را به سه دسته زیر تقسیم می نمایند :

۱) ماسه سنگ با حداقل ۶۰ درصد كانیهای سیلیس

۲) ماسه سنگ كوارتزی با حداقل ۹۰ درصد كانیهای سیلیس

۳) كوارتزیت با حداقل ۹۵ درصد كانیهای سیلیس

ویژگیهای لازم برای اینها در استاندارد مذكور آمده است . اما كوارتزیت در اصل یك نوع سنگ دگرگونی است ، لذا این تقسیم بندی را چندان مناسب نمی دانیم . در طبقه بندی ماسه سنگها برای تدوین استاندارد ملی ایران ، ما گروهای زیر را پیشنهاد می كنیم :

۱) ماسه سنگ با سیمان رسی ،

۲) ماسه سنگ با سیمان آهكی

۳) ماسه سنگ با سیمان سیلیسی با حداقل ۶۰% كانیهای سیلیسی

۴) ماسه سنگ كوارتزی با حداقل ۹۰ درصد كانیهای سیلیسی

برای تعیین ویژگیهای استاندارد این گروه ها نیاز به تحقیقات بیشتری است .

سنگ اذرین

سنگ اذرین

انواع سنگهای آذرين

چندین سیستم مختلف برای طبقه بندی سنگهای آذرین ارائه شده است. نکته مشترک تمامی این سیستمهای طبقه بندی این است که در جزئیات همگی جنبه‌ای اختیاری و مصنوعی داشته و متکی به پاره‌ای خواص هستند که نمی‌توان آنها را از روی نمونه دستی و یا در صحرا تعیین کرد. در طبقه بندی سنگهای آذرین بافت و ترکیب سنگهای آذرین از مهمترین مواردی هستند که باید در نظر گرفته شوند. در این نوع طبقه بندی نمودارهایی که در آنها نسبت سیلیکاتها در هر یک از سنگهای آذرین را نمایش می‌دهد کاربرد دارند.
سنگهای آذرین روشن

* این سنگها از رنگی روشن و نیز وزن مخصوصی نسبتا کم برخوردارند. گاهی اوقات این سنگها را تحت عنوان سنگهای سیاسی می‌شناسند. دو سنگ ، گرانیت و گرانودیوریت روی هم رفته 95 درصد از کل سنگهای آذرین قاره‌ای ناشی از انجماد ماگما را تشکیل می‌دهند.

* گرانیت سنگی دانه‌ای است و ترکیب کانیایی آن شامل دو قسمت فلدسپات اورتوکلاز + یک قسمت کوارتز + یک قسمت فلدسپات پلاژیو کلاژ + مقادیر ناچیزی از آهن – منیزیم‌دارها.

* سنگهایی که ترکیب کانی شناسی آنها مشابه گرانیتها باشد ولی به جای بافت دانه‌ای دارای بافت ریز بلور باشد، ریولیت نامیده می‌شود. معادل شیشه‌ای گرانیت ابسیدین نام دارد. این سنگ معمولا ظاهری قیرگون دارد و کاملا سیاه است ولی باید توجه داشت که اگر قطعه‌ای بسیار نازک از ابسیدین را که ظاهری نیمه شفاف دارد را در مقابل زمینه روشن قرار دهیم رنگی سفید دودی از خود نشان می‌دهد.

سنگهای آذرین تیره

بر اساس تخمین های انجام گرفته 98 درصد از حجم کل سنگهای تشکیل شده از ماگماهای بیرون ریخته بر روی سطح زمین ترکیبی بازالتی ، آندریتی دارند. واژه مترادف بازالت سنگ پلاکانی است و این اسم از آنجا ناشی می‌شود که بازالت در برخی از بیرون زدگی‌ها ، ستونهایی تشکیل می‌دهد که ظاهری شبیه به پلکان دارند. این ستونها حاصل فرآیند سرد شدن بوده و در اثر هوازدگی ظاهر می‌شوند. بازالت بافتی ریز بلور داشته و ترکیب کانی شناسی آن به شرح زیر است:


* یک قسمت فلسپار پلاژیوکلاژ + یک قسمت آهن – منیزیم‌دارها.
* گابرو سنگی است که ترکیبی مانند بازالت داشته اما بافت آن به جای ریز بلورین بودن دانه‌ای است.
* پریدوتیت سنگ آذرینی با بافت دانه‌ای است که عمدتا از آهن – منیزیم‌دارها تشکیل می‌شود.

سنگهای آذرین بینابینی

هنگامی که در نمودار طبقه بندی سنگها از جهت دربر دارند سنگهای روشن به طرف جناح دربرگیرنده سنگهای تیره حرکت می‌کنیم. ترکیب سنگهای آذرین بطور پیوسته از نوعی به نوع دیگر تغییر می‌یابد. آندزیت نامی است که به سنگی آذرین و ریزبلوری که ترکیبی بین گرانیت و بازالت دارد اطلاق می‌شود. این سنگها برای اولین بار در کوههای آند در آمریکای جنوبی دیده شدند و نام آنها نیز از همین امر ناشی شده است. آندزیتها اکثرا در مناطق اطراف اقیانوس آرام یافت می‌شوند و معادل دانه‌ای آندزیت ، دیوریت نام دارد.
پگماتیت

محلولهایی را که در مراحل آخر سرد شدن و انجماد ماگما تولید می‌شوند، محلولهای گرمایی می‌نامند. از تبلور این محلولها سنگ آذرین بسیار درشت دانه‌ای موسوم به پگماتیت تشکیل می‌شود از واژه لاتین پگمات به معنی به هم بافته شده مشتق شده است. کوارتز و فلدسپات پتاسیم‌دار کانیهای اصلی حاصل از تبلور محلولهای گرمایی هستند. پگماتیتها صرفا بر مبنای اندازه‌های غیر عادی دانه‌های کانی موجود قابل تشخیص‌اند.

در معدودی از پگماتیت‌ها دانه‌های فلدسپات پتاسیم و کوارتز رشد در هم داشته و اساسا یک واحد را تشکیل می‌دهند. در این پگماتیت‌ها کوارتز رنگی تیره تر از فلدسپات داشته و در نتیجه شکل کلی آن شبیه کتیبه‌های باستانی آشوری و بابلی است. به همین علت این نوع رشد در هم به ساختار گرافیک شهرت یافته است (از واژه لاتین گرافین به معنی نوشتن مشتق شده است).
سنگهای آذرین کره ماه

تجزیه شیمیایی سنگهایی که طی ماموریتهای مختلف سفینه آپولو از کره ماه به زمین آورده شد نشان می‌دهد که بجز در مورد فقدان آب و اکسیژن آزاد ، ترکیب سنگهای کرده ماه بسیار شبیه ترکیب سنگهای زمین است. اکثر سنگهای ماه از نظر منشا آذرین هستند. برای مثال سنگهای حوضچه ماریا همه گدازه‌های بازالتی و نمونه‌های مناطق مرتفع ماه همه از انواع گابرو ، نوریت (گابرویی متشکل از پلاژیوکلاز و پیروکسن ارتورومبیک) و آنورتوزیت (سنگی عمدتا متشکل از پلاژیوکلاز کلسیم‌دار) تشکیل شده‌اند.